1945. Wojna i pokój

Nowe wydanie bestsellerowej książki Magdaleny Grzebałkowskiej nagrodzone Nike Czytelników i Nagrodą im. Teresy Torańskiej za najlepszą książkę reporterską roku.

• Reporterska opowieść o najbardziej dramatycznym roku XX stulecia.

Autorka wkracza na ziemie przez chwilę niczyje albo właśnie zagarnięte przez nową władzę, by przyjrzeć się z bliska losom ostatnich żyjących świadków tamtego czasu. Ludzi, którzy gonieni strachem próbowali się przedrzeć przez skuty lodem Zalew Wiślany (było ich pół miliona), przesiedleńców, którzy w swoich nowych domach zastawali jeszcze ich poprzednich właścicieli, wychowanków otwockiego domu dziecka dla ocalonych z Holocaustu, szabrowników, dla których wyzwolone tereny stały się gigantycznym sklepem Ikei, ludziom, którzy o włos wyprzedzili własną śmierć.

• "1945.
• Wojna i pokój" to książka, dzięki której historia sprzed 70 lat znów jest na wyciągnięcie ręki.
• W narracji historycznej (...) pełno jest bezdusznych dat i nic nieznaczących nazw.
• (...) Historia powstania warszawskiego to epickie losy AK-owskiej młodzieży, Baczyński i "Rudy" z "Alkiem".
• Mniej czytany jest za to pamiętnik Mirona Białoszewskiego.

Oddaje głos ofiarom, chociaż i katom poświęca sporo miejsca - zwłaszcza, kiedy może dzięki temu pokazać powojenne pomieszanie ról i losów. Grzebałkowska robi to, co wcześniej on: przywraca pamięć cywilom, tysiącom zapisanym wyłącznie w statystykach.

• Oddaje im głos i robi to nad wyraz dobrze.

Przypomina, że bohaterowie przekuwani są w brąz, a cywile muszą żyć dalej. To ważna książka, ale jeszcze ważniejsze jest, że pokazuje narrację, jakiej nam dziś brakuje.

• NAGRODA IM.

NAGRODA NIKE CZYTELNIKÓW, FELICJAN TYM Wybitny reportaż historyczny o latach wychodzenia z wojennej traumy, ale także o czasie nadziei. TERESY TORAŃSKIEJ, ARTUR DOMOSŁAWSKI "Rok 1945, miałam dziewięć lat.

• A co wiedzą urodzeni ćwierć czy pół wieku po mnie?

Czytam książkę Magdaleny Grzebałkowskiej zdumiona, jak mało wiem o tej chwili między straszną wojną a niepewną nadzieją. O tęsknocie, bezradności i sprycie pierwszych osadników na Ziemiach Odzyskanych, o grotesce szabru, o zatopieniu okrętu wilhelm gustloff z tysiącami niemieckich cywilów, o otwockiej próbie przywrócenia dzieciństwa sierotom żydowskim, o zasiedlaniu gruzów Warszawy (wojsko wzywa, by ludzie znaczyli miejsca, gdzie mogą być miny, najlepiej - pękiem słomy na żerdzi).

Autorka dotarła do świadków i uczestników wszystkich historii i zachowała język ich opowieści, bezlik zdumiewających szczegółów, łzy, namysł, ale także śmiech, jak w życiu. To był rok wyjątkowo intensywnego życia i czuje się to na każdej stronie tych świetnych reportaży" MAŁGORZATA SZEJNERT "1945 to rok pełen sprzeczności i chaosu.

• Jest w nim wszystko: potężne nadzieje związane z końcem wojny i gorycz pokoju.
• Radość, że przeżyliśmy i obrazy masowych ekshumacji.
• Heroiczna odbudowa oraz szaber i korupcja.
• Przemoc wobec Polaków i Polaków wobec "obcych".
• Złożoność tego czasu doskonale uchwyciła Magdalena Grzebałkowska, pokazując ten rok z perspektywy zwyczajnych ludzi.
• Reportaż z jądra ciemności?
• Pobojowiska?
• Nie tylko.
• To także opowieść o powrocie do życia".

MARCIN ZAREMBA Historie pisane przez Grzebałkowską, która posiadła dar wchodzenia w cudze buty, po prostu się pożera. Bo to fantastycznie napisane, pieczołowicie i szczegółowo, a przy tym empatycznie odtworzone historie ludzi w ekstremalnych - czasem strasznych, czasem po prostu nowych - okolicznościach.

• CULTURE.PL, ALEKSANDRA LIPCZAK

Historie łajdaków, historie ofiar, historie haniebne i historie chwalebne, a także historie zwyczajne.