Łódzkie małżeństwo Bednarków wychowuje czwórkę dzieci. By utrzymać rodzinę, pracują wszyscy, nawet najmłodsza, dwunastoletnia córka.
Feliks ulega wpływom esdeków, do drugiej pepesowskiej grupy należy Marta dziewczyna, która podoba się Antoniemu, zaś sam chłopak tworzy trzecią, najmniejszą grupę, uznawaną za, nie wiedzieć czemu, narodową. Antoni, który dotychczas konsekwentnie popierał walkę z caratem nie rozumie, jak jego poglądy mogą równać się z narodowcami.
Słyszał, że są to szpicle, pachołki burżuazji, a teraz znalazł się wśród nich. Utwór ma charakter publikacji historycznej, ukazującej postawy i tendencje charakterystyczne dla czasów z których pochodzi.