Bug. Opowieści o rzece, łęgach, piachach, łąkach, starorzeczach i mokradłach, a także o życiu zwierząt i ludzi w meandry dzikiej rzeki zaplątanych Przewodnik po krajobrazach przyrodniczo-kulturowych

Bug kojarzył mi się głównie ze wspomnieniami starszych członków rodziny. Ten rzeczywisty płynął gdzieś daleko i widywałem go jedynie okazyjnie, najczęściej z mostu.

• Dopiero zainteresowania przyrodnicze sprawiły, że zacząłem regularnie pojawiać się w dolinie.

• Co jest w tej rzece szczególnego?
• Przede wszystkim jest duża - długa i szeroka - a jednocześnie dzika, nieokiełznana.
• To ewenement na skalę europejską.

Z lornetką, aparatem, autem, pieszo bądź kajakiem... Jest też rzeką graniczną - stanowi faktyczną granicę między trzema państwami - a jednocześnie osią pogranicza kulturowego.

• Różnorodność kulturowa idzie w parze z różnorodnością biologiczną.

• Rozlewa się na łąki, mokradła i cieniste łęgi.

Dzika rzeka tworzy wyspy, piaszczyste ławice, odsypiska, namuliska, starorzecza i strome skarpy. Tworzy ogrom siedlisk dla wielkiej liczby organizmów, od grzybów przez rozmaite bezkręgowce, płazy, ptaki - zarówno drobniuteńkie (strzyżyk), jak i wielkie (bocian czarny) - na ssakach pokroju dzika czy łosia kończąc.

• Wszystko to się w krajobrazie wzajemnie zaplata i zrasta, więc czasem trudno oddzielić jeden element od drugiego.

Łęgi, piachy, łąki, starorzecza i mokradła ciągną się wzdłuż doliny na przemian z polami, wioskami i miasteczkami. Macka starorzecza dosięga wsi, pastwisko łagodnie przechodzi w nadbrzeżne odsypisko, a łęg w piaszczystą wyspę bądź w bujną kolorową łąkę.

• Rzeka i człowiek tworzą krajobraz niezwykle dynamiczny, zmienny w czasie i przestrzeni.

• Oddziaływania rzeki mogą być subtelne - jak unosząca się w dolinie mgła - bądź gwałtowne - niczym letnia powódź.

Pisząc tę książkę, starałem się na przykładzie Bugu pokazać, jak rzeka wpływa na obszar, przez który płynie, na ludzi, którzy zdecydowali się osiedlić w sąsiedztwie wody, na świat roślin i zwierząt, a zwłaszcza ptaków. Przedstawiłem tu moje osobiste spojrzenie na te relacje - spojrzenie fotografa przyrody, ornitologa i domorosłego regionalisty.

• Zapraszam Państwa do podróży...
• MACIEJ CMOCH NOTA O AUTORZE: Maciej Cmoch - siedlczanin, ur.
• w 1989 r.; biolog z wykształcenia, przyrodnik z zamiłowania.
• Autor książki Ptaki za miedzą.

• Zawodowo zajmuje się badaniami i ochroną ptaków.
• Związany z Towarzystwem Przyrodniczym "Bocian".
• Uczestnik projektów czynnej ochrony, m.in.

Opowieści o mieszkańcach pól, łąk, pastwisk i wsi (Paśny Buriat, 2021). błotniaka łąkowego, kulika wielkiego, pustułki i płomykówki.

• W wolnych chwilach zajmuje się fotografią przyrodniczą.

• Czytelnik krajobrazu.
• Na ptaki patrzy przez pryzmat otoczenia, w jakim żyją.
• FRAGMENT KSIĄŻKI: "Czy Bug jest rzeką niebezpieczną?
• Pan Bolesław kategorycznie temu zaprzeczył.

Najchętniej fotografuje zarówno podporządkowaną człowiekowi naturę terenów wiejskich, jak i wciąż dziką przyrodę nieuregulowanych rzek. I prosił mnie, abym koniecznie napisał w książce, że nie można winić rzeki za głupotę człowieka.

Owszem, bywa groźnie przy wysokich stanach wody lub z racji tego, że dno takiej rzeki jak Bug, czyli rzeki dzikiej, jest zmienne. Tu, gdzie kiedyś było płytko, teraz jest głęboko - i na odwrót.

• Ale utonięcia - jak mówił pan Bolesław - wynikają przede wszystkim z ludzkiej lekkomyślności, brawury i pijaństwa.
• No i należy sprawdzać dno.
• Jeśli ktoś chce przejść na drugą stronę, najlepiej wziąć ze sobą kijek.
• Historie o podwójnym dnie można włożyć między bajki.
• Nadbużańscy mieszkańcy musieli się nauczyć żyć z płynącą tuż obok wielką rzeką.
• Mieli do niej respekt i wiedzieli, że może być źródłem nieszczęścia.
• Śmierć jednak bywała tylko epizodem w ich relacji z Bugiem.

Owszem, tragicznym, ale zdarzającym się rzadko, więc nieprzysłaniającym korzyści wynikających z sąsiedztwa rzeki".