Książka ta opowiada o polskich komunistach i komunistkach: o ich doświadczeniach, poglądach, postawach i emocjach. Autor śledzi losy ponaddwustuosobowej grupy działaczy i działaczek od ich dzieciństwa, przez wieloletnią formację w nielegalnym ruchu rewolucyjnym w II Rzeczypospolitej, aż po lata powojenne, kiedy stanęli oni na szczytach władzy.
Dzięki nowatorskiemu spojrzeniu, krytycznemu, a zarazem empatycznemu, uchwycona zostaje wielość ,,osobistych komunizmów" i mechanizmy ich ujednolicania, biograficzne zerwania i ciągłości, emancypacyjne marzenia i afirmacja przemocy. Praca Łukasza Bertrama otwiera drogę ku nowatorskim badaniom potężnego ruchu politycznego, jakim był komunizm, i stanowi wzorzec dla refleksji nad partiami komunistycznymi w całym regionie.
Pokazuje, że formacja ta nie była historyczną groteską, lecz oferowała odpowiedzi na napięcia społeczne związane m.in.. Jest to nie tylko historia ruchu politycznego, lecz także socjologiczna historia emocji: niepewności, lęku, resentymentu.
Autor łączy metody socjologiczne ze skrupulatną analizą źródeł historycznych, a podjąwszy tak trudny temat, powstrzymuje się od łatwych osądów i konkluzji, zachęca natomiast do ich niuansowania. Potrafi zarazem stawiać tezy odważne, wręcz drażniące - jak wtedy, gdy zestawia komunistów z bohaterami Rodowodów niepokornych.
Andrzej Friszke, Instytut Studiów Politycznych PAN Łukasz Bertram dzieli się z nami pomysłowo skonceptualizowaną wiedzą na temat polskich komunistów kierujących partią i rządzących państwem w pierwszych latach powojennych. Odkrywa, z jakich środowisk się wywodzili, jakie książki czytali i z kim się przyjaźnili, przywraca też wagę zatartego w ostatnich dekadach problemu rewolucji jako doświadczenia pokoleniowego.
Eryk Krasucki, Uniwersytet Szczeciński Książka dofinansowana przez Instytut Studiów Społecznych im Profesor Roberta Zajonca UW, wydana wspólnie z Instytutem Studiów Politycznych PAN, we współpracy z Fundacją Kultura Liberalna.
