Czytając gazetę niemiecką

Jakub Hochberg (ur. 1904), robotnik z warszawskiej Pragi, ukrywał się od maja 1943 r.

• Nie wychodził z pokoju.

u swojej ukochanej, Polki, Julii Rogozińskiej. Spał na łóżku polowym, marzł, chorował, wyglądał przez szpary na podwórze, nudził się, czytał gazety i pisał.

• Nie mniej ciekawe są - często przywoływane w postaci plotek - informacje o tym, co dzieje się w okupowanej Warszawie.

W jego zapiskach znajdziemy wiele interesujących refleksji, analiz stanów emocjonalnych, obserwacji ludzkich zachowań. Niezwykłość dziennika Jakuba polega także na tym, że jego autor jest osadzony w środowisku robotniczym warszawskiej Pragi.

Z tej perspektywy codzienność okupacji niemieckiej wygląda inaczej niż ta, do której jesteśmy najbardziej przyzwyczajeni - konspiracji polityczno-militarnej i bohaterskiej walki z wrogiem. ,,Zwykli ludzie" walczą z Niemcami inaczej: szmuglują, oszukują, wyśmiewają, wykpiwają, a przede wszystkim - nie wierzą im za grosz.

• Część II Od 16 maja 1943 do końca lipca 1944 r.

SPIS TREŚCI Wstęp (Barbara Engelking) - Niepotrzebny człowiek na świecie Nota edytorska ,,czytając gazetę niemiecką..." Część I Od 1 września 1939 do 16 maja 1943 r. Część III Bolesław Maul, Moje wspomnienia o życiu i losie 1906-1945 * * * Wbrew oczekiwaniom, wbrew potocznym wyobrażeniom, wbrew regułom prawdopodobieństwa pisanych świadectw z czasów Zagłady ocalało dużo.

• Chcieli, aby świat ich usłyszał.
• Nie możemy pozwolić, aby ich świadectwa pozostały nieme -- przysypane kurzem archiwów.

Ci, którzy nadludzkim wysiłkiem podejmowali próbę pisania o katastrofie podczas trwania katastrofy, najczęściej adresowali swoje zapiski ,,do przyszłego czytelnika,,. BIBLIOTEKA ŚWIADECTW ZAGŁADY zrodziła się z przeświadczenia, iż pomimo różnych inicjatyw edytorskich wciąż zbyt mało tekstów, w stosunku do istniejących zasobów archiwalnych, zostało opublikowanych i udostępnionych czytelnikom.

Zbyt mało wobec potrzeb badawczych i czytelniczych zainteresowań, a także wobec obecnych niemal w każdym ocalałym zapisie apeli, nakładających na nas wszystkich moralną powinność lektury. BIBLIOTEKA ŚWIADECTW ZAGŁADY skupia się na prezentacji dzienników, zapisów pamiętnikarskich, relacji pozostających w kręgu form autobiograficznych i spisywanych hic et nunc, tzn.

• w gettach bądź w ukryciu poza murami, ale jeszcze w czasie trwania wojny i okupacji.
• Teksty są publikowane w ich kształcie integralnym, według jednolitych zasad edycji krytycznej.

Korzystamy przede wszystkim z zasobów Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz Archiwum Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie.