W VIII tomie dzieł Melchiora Wańkowicza znalazły się utwory, w których autor reporterskiego arcydzieła Bitwy o Monte Cassino kreśli panoramę losu polskiego (Dzieje rodziny Korzeniewskich, Drogą do Urzędowa, Od Stołpców po Kair). Niewątpliwym atutem tego zbioru są po raz pierwszy publikowane materiały z archiwum autora: Reportaże z Wołynia (o konflikcie polsko-ukraińskim z pierwszej połowy XX wieku).
Nie wiem, jak wypadnie ta całość panorama niczym więcej nie może być jak panoramą makroobrazem popularnym ale ta Droga do Urzędowa jest bardzo zajmująca. Palestyna (wyborna), Włochy, Afryka, lądy, morza, obóz jeniecki w Niemczech, konspiracja w kraju, losy Polaków w Rosji, a we wszystkim dowcip, humor, suspense, krew mrożące w żyłach tragedie, komiczne przygody, znakomita sugestywna charakterystyka postaci, zaskakująco inteligentne refleksje filozofii, aby tak rzec, użytkowej, dobry dialog, pasjonujące sytuacje.
Dwie główne postacie, księdza i żydowskiego doktora, na pewno jedne z najlepszych w polskiej literaturze historyczno-obyczajowej. A gdy kiedyś, kiedyś ktoś zechce poznać ten okres naszego życia, może Pan być całkiem pewny, że bez przeczytania Polskiej Komedii Nieludzkiej Wańkowicza nie potrafi wiele zrozumieć.
Andrzej Bobkowski Książki Melchiora Wańkowicza w różnym czasie, niosły pociechę, radość, dumę. Niech więc teraz uczynią jedno, choć może to wygórowane, graniczące z cudem, oczekiwanie: obudzą sumienia.
Krzysztof Masłoń Bujne pisarstwo Wańkowicza, zadziwia może bardziej wtedy, kiedy zdaje on sprawę z wydarzeń, których on nie był świadkiem. (...) Jedni wskażą jego gawędziarski humor i dar zaciekawiania, inni bujne i jurne słownictwo i sienkiewiczowski optymizm ku pokrzepieniu serc.
Julian Przyboś Wańkowicz opowiedział w swojej książeczce [Dzieje rodziny Korzeniewskich\ tylko tyle, ile mogłaby opowiedzieć także i Hanka Korzeniewska, gdyby była pisarką. Więcej: tam, gdzie zabrakło mu słów na ukazanie całego ogromu rozpaczy i męstwa pierwszej dziewczęcej miłości, zduszonej brutalnie przez nędzę i niewolę, postąpił najuczciwiej: przytoczył własny pamiętnik Oli, strzępy przeżyć, które wzruszają silniej niż niejedna powieściowa kreacja.
Mógł to naprawdę zrobić tylko pisarz, który jak Wańkowicz potrafił słuchać, widzieć i czuć to, co usłyszał. Gdyż jeśli pisarze w tej wojnie odwracają się od fikcji lub nazbyt drobiazgowej analizy rzeczywistości, to czynią tak powodowani szlachetnym pośpiechem ogarnięci pragnieniem natychmiastowego i bardziej niezawodnego posłowania prawdzie.
Gustaw Herling-Grudziński NOTA WYDAWNICZA Dzieje rodziny Korzeniewskich ukazały się w roku 1944 w Nowym Jorku nakładem National Committee of Americans of Polish Descent Inc. Książka miała też liczne tłumaczenia: angielskie Golgotha Road (Nowy Jork, 1945); włoskie Storia di una Familia (Rzym, 1947); francuskie La Litanie de la faimou la famille Korzeniewski (Paryż, 1947); hiszpańskie Historia di una familia polaca (Argentyna, 1982).
Od Stołpców po Kair miało dotychczas trzy wydania: 1969, 1971 (Państwowy Instytut Wydawniczy), 1977 (Wydawnictwo Literackie). Reportaże z Wołynia nie były nigdy wcześniej publikowane ukazują się drukiem po raz pierwszy (oprócz wcześniej podanych do druku przez samego Wańkowicza fragmentów w książce Od Stołpców po Kair).
Spis treści WSTĘP Krzysztof Masłoń DZIEJE RODZINY KORZENIEWSKICH DZIEJE RODZINY KORZENIEWSKICH OPOWIADANIE HANKI DROGĄ DO URZĘDOWA REPORTAŻE Z WOŁYNIA RZEZIE WOŁYŃSKIE POD RZĄDAMI GAULEITERA KOCHA RZEŹ W PAROŚLI PROFESOR MASCHKE WYRAJA OSY EGZEKUCJA W JARYNÓWCE OD STOŁPCÓW PO KAIR O POSZERZENIE KONWENCJI REPORTAŻU O REPORTAŻU Z RELACJI KOMPONENTA ARTYSTYCZNA W REPORTAŻU PRZYWILEJ FIKCJI W REPORTAŻU NADMIERNE WYMAGANIA? NIE MONTESKIUSZA JAK MNIE CHCIANO ZBISURMANIĆ TAŃCZĘ SYMCHAT TORA OSTATNIA KRWAWA OFIARA (SAMARYTANIE) WOJNA W TOBRUKU POBOJOWISKO POD EL-ALAMEIN STODOŁA W GARDELEGEN NA EMIGRACJI CZŁOWIEK ZMIENIA SKÓRĘ POLSKIE WIRY ZNOWU W KRAJU ZMIANY CIŚNIENIA W POSZUKIWANIU ŻABY NA MAZURACH O CAŁĄ EPOKĘ...
