Ekundayo albo Droga

Ekundayo w języku Joruba to imię, a znaczy "Po smutku przychodzi radość". Tak Anna Szpakowska- Kujawska nazwała także jeden z pierwszych kalabaszy.

• Słowo „Ekundayo” pojawia się nie tylko w książce.

• Ekundayo jest udziałem każdego człowieka.
• Twórczości autorki niezmiennie towarzyszy droga do wewnątrz – penetracja własnych doznań.
• Jak sama mówi, siedem lat zajęło jej dojrzewanie do pisania o Afryce.

Zostało również użyte jako tytuł obrazu olejnego z 1979 r., przedstawiającego uśmiechniętego, radośnie rozbrykanego stworka na jaskrawoszmaragdowym tle. Dało wspaniałą wewnętrzną przestrzeń, pełną myśli, kolorów, wspomnień, wzmacniających twórcze siły i nadających życiu blask.

• W artystycznym świecie Anny Szpakowskiej-Kujawskiej nie ma chaosu.

Jest za to wspaniała różnorodność form, kolorów, technik i olśniewających asocjacji, które nadają jej twórczości poetycką aurę. Kiedyś w Polsce nadawano serial telewizyjny o słonicy, która wciąż wpadała w tarapaty, bo za dużo chciała.

• Garnęła się też do rzeczy i spraw nieodpowiednich dla siebie.

Była właśnie słoniem w składzie porcelany, wchodząc ze swą ciekawską trąbą tam, gdzie nie trzeba; śmieszna, galopująca wszędzie, gdzie coś się działo, z niczego nie chciała zrezygnować, łapczywa na wszystko, co było życiem. Przy tym była tak bardzo płcią piękną, a więc i tonęła we łzach, gdy było jej smutno, kochała koraliki i wszelkie ozdóbki.

• Mój Boże, taka byłam i ja...
• Gorzej, ja lubiłam siebie w tej słonicy.

Chichotałam, oglądając; tak, to jasne, taka była i ta, i tamta... Bywałam nią, gdy mi pozwalano na to, gdy byłam (byłam?) sobą.

• Sobą prawdziwą.
• A gdy nie mogłam być szczera?
• Pewnie bywałam okropna; nudna i znudzona.
• Sobą i innymi.
• To przez chłód ludzkich oczu, którym byłam obca.
• Stranger?
• Ja.
• Mną.
• Nic beze mnie.

• Po prostu chcę.
• Tak było zawsze.

Chcę, chciałabym, tak mocno chcę. Nie mieli racji ci, którzy myśleli o mnie źle tylko dlatego, że chciałam.

• Gdy zgaśnie całkiem, to przecież i mnie nie będzie...
• Moje światełko jest też w tym, co robię.

Z tym chceniem zapala się światełko we mnie, a gdy gaśnie, gasnę ja. W moich pracach to wszystko tam jest: i te pragnienia, i gaśnięcia, i rozbłyski.

• Huśtawki od scalania do rozpadu.
• I dalejże!
• Z kawałków znów w całość!
• Scalam się!
• Uwaga!
• Chcecie mnie całą?
• Taką ze wszystkim?
• Jak każdy człowiek?
• Proszę bardzo!
• Ja wiem, czego chcę.
• Oczka?
• Już są.
• Trochę ich dużo?
• Potrzebne.
• Ja muszę dużo widzieć, dużo więcej niż wy.
• Rączki?
• Rączki są.
• Jest ich dużo.

• Uszy.
• Kiepsko z moim słuchem, więc może ilość pomoże.

Te do machania, te do pracy, tamte do tłumaczeń... To mój kontakt ze światem w tej pustelnej czasem ciszy, choć przyznam się, że nie najlepszy.

• Ale gorliwy.
• Łowię dźwięki, staram się zrozumieć.
• Zabrakło ciała?
• Otóż to; co z ciałem?

• Trochę to wszystko nie na miejscu?
• Nóżki też są.

Scalam się, scalam, turlam się w swoich częściach jak kula w śniegu. Wiele ich, tyle chcę przecież chodzić, tu iść, tam lecieć, gdzieś dążyć, kierować się, oddalać, płynąć, sunąć; wszystkiemu muszą sprostać.

• Kto wie najlepiej, co ma u mnie być na jakim miejscu?
• Jestem Narcyzem.
• Wypatruję więc siebie w każdej kałuży.
• Poszukuję siebie wszędzie.
• Coraz gwałtowniej.
• W kałużach zaczyna mnie nie być...
• Jest mnie coraz mniej.

• Za nią tłumy; też chcą się wpatrzyć w siebie.
• Każdy.
• Każda.
• Pchają się.
• Rozpychają.
• Przywalają ją sobą.
• Znika.
• Ale istnieje!
• Ejże!
• Nie zasłaniać mnie!
• Tak.
• Zaczynało mnie być coraz mniej.

Ta glątewka, co spogląda na mnie z wodnego lusterka, ma coraz bardziej zamazane oblicze. Słonica, ta ciekawska, ta wścibska, ta nosy, ta, która chciała wszystkiego dotknąć, zobaczyć, przestawała istnieć.

• Cywilizowałam się.
• Niestety.

• Przysiadłam i słuchałam.
• Stawałam się taka, jaką chcieli mnie mieć inni.
• Stwarzali mnie sobie.
• Kształtowali.
• Stałam się elastycznością: wszystko mogłam, wszystko rozumiałam.
• 259 W rysunkach wracałam do siebie.
• Gorączkowo szukałam też w nich własnego kształtu.
• Tu mogłam być szczera.

Już nie było sensacji, przestałam być fun, nie drażniłam wymachem swojej trąby. Z chwilą założenia jej wędzidła, z chwilą prowadzenia tej słonicy we mnie na pasku – gaśnie ogień, święty ogień pragnienia wszystkiego.

• Staję się słonicą z zoo.
• Właśnie.
• Very civilised woman...?