ozwój energetyki zależny jest od wielu czynników: stanu wiedzy, możliwości technicznych, dostępu do nośników etc. Kluczowym pozostaje jednakże polityka.
Opłaty celowe, cła, akcyzy, koncesje... Na każdej zakupionej baryłce ropy naftowej państwo zarabia przynajmniej jeszcze raz tyle, ile płaci za nią eksporterowi.