Frunze w meczecie

Jedynym państwem Azji Centralnej, które zagnieździło się w świadomości Europejczyków, pozostaje Afganistan. Dawne republiki radzieckie: Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan i Kirgistan, zlewają się w jakąś bezkształtną całość, ich istnienie umyka świadomości Europejczyków.

I tylko dzięki temu, że stały się państwami końca, zachowały one stary, niekoniecznie dobry świat. Pozostały probierzem tego, czym było imperium radzieckie i co po sobie zostawiło na każdej możliwej płaszczyźnie: politycznej, gospodarczej, religijnej, kulturowej, społecznej.

Frunze w meczecie jest kulturowym reportażem z Kirgistanu niegdysiejszej Kirgizji, jednego z najbardziej tajemniczych państw Azji Centralnej. Autor pokazuje jego teraźniejszość, mocno znacznie mocniej, niżbyśmy się spodziewali naznaczoną sowiecką przeszłością.

• Pokazuje świat o historii długiej i krótkiej zarazem.

• "Ontologicznie końcem będzie to, co nieistotne i niewidoczne.
• Albo nieistniejące.
• Kirgizja jest na końcu.
• Na końcu świata.

Świat, który miał być monolitem, a jest pełen sprzeczności. Niewielu ludzi wie, gdzie jest Kirgizja, a jeszcze mniej czym ona jest.

• Można tam znaleźć Związek Radziecki, jaki przechowujemy we wspomnieniach.
• Dziadowski, a jednocześnie egzotyczny.
• Fascynujący i odpychający zarazem.
• Taka jest właśnie Kirgizja: azjatycka kultura zmieszana z islamem i sowiecką historią.
• Państwo zupełnie nieznane, w którym czas płynie wolniej.

• Fascynuje go poznawanie ludzi i odkrywanie miejsc w kulturach bliskich i dalekich.
• Czujny nomad i obserwator świata.

Kirgizja ostatnia, na samym końcu." (fragment) Cezary Kościelniak, filozof, pracownik Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, eseista i felietonista.