Gusen. Pamiętnik dziennikarza

Gusen I było największym podobozem niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii. Podobóz, utworzony wiosną 1940 roku, był przeznaczony dla przedstawicieli polskiej inteligencji (w tym duchowieństwa), których eksterminowano poprzez morderczą, niewolniczą pracę w pobliskim kamieniołomie.

• Szacuje się, że na 37 tys.
• polskich więźniów Gusen zmarło lub zostało zamordowanych nawet 28 tys.!

• Aresztowany trafił do Gusen już w maju 1940 roku i spędził w nim aż pięć lat.
• Z racji biegłej znajomości języka niemieckiego pracował w obozowej kancelarii.
• Wiedział wiele o funkcjonowaniu obozu i mógł prowadzić notatki.

Stanisław Nogaj (1897-1971), dziennikarz i pisarz, uczestnik powstania wiekopolskiego i powstań śląskich, który agresji niemieckiej na Polskę działał w konspiracji. Dzięki temu wkrótce po wyzwoleniu, już latem 1945 roku, wydał książkę, w której opisał piekło Gusen.

• To niezwykle ważny i wstrząsający dokument naocznego świadka niemieckich zbrodni.

Nogaj ukazuje także ludzkie wybory, obok monstrualnego zła, ubranego w mundury SS człowieczeństwo bezbronnych ludzi, których oprawcy skazali na cierpienie i śmierć. Przy okazji stara się zachować maksimum bezstronności, wyjść poza krąg stanów emocjonalnych, wczuć się w rzeczywistość obozową.

• Relacja Stanisława Nogaja jest bardzo cennym świadectwem z epoki pieców, bo spisanym na gorąco.
• Tragiczne losy więźniów Gusen ze wszech miar zasługują na poznanie i pamięć.

Nie broni swoich wyborów, uzasadniając je jedynie walką o przetrwanie swoje, ale także innych więźniów, którym próbował pomagać.