Historia Persji Tom 3. Od Safawidów do II wojny światowej (XVI-poł. XX w.)

Trzeci tom Historii Persji obejmuje okres od pojawienia się na scenie politycznej w XIV w. tureckiego rodu Safawidów, przywódców szyickiego zakonu Kyzyłbaszy, później założycieli dynastii, która w XVI w.

odbudowała, po kilku stuleciach państwowego i dzielnicowego rozbicia, państwo perskie w jego dzisiejszych granicach. Persja, jako nowo powstałe państwo, dzięki politycznym talentom pierwszych Safawidów w ciągu kilku dekad ugruntowała swoją pozycję i stała się, po przeprowadzeniu na przełomie XVI i XVII w.

• Oba te stulecia to złoty okres w dziejach Persji, ale na przełomie XVII i XVIII w.
• następuje polityczne i gospodarcze załamanie, tak że w XVIII w.
• państwu grozi rozbiór między Rosję, Turcję i najeźdźców z Afganistanu.
• I chociaż do tego nie doszło, Persja nie odzyskała już dawnej świetności.
• W XIX stuleciu kraj staje się obiektem infiltracji zachodniego kapitału.
• Głównymi konkurentami były Rosja i Wielka Brytania.

szeregu reform w administracji i przebudowie perskiego społeczeństwa, na tyle silnym państwem, że mogła stanąć w szranki z Turcją Osmańską i Rosją jako ich równorzędny partner. Tylko rywalizacji tych potęg o wpływy Persja zawdzięcza, że jako jeden z niewielu krajów azjatyckich zachowała niepodległość.

• W okresie między dwoma wojnami światowymi Persja modernizowała się pod rządami Rezy Szaha.
• Proces ten zahamowała II wojna światowa i okupacja przez wojska alianckie i radzieckie.
• Tom zamykają wydarzenia z tego właśnie okresu.

Bogdan Składanek jest profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowcą historii Iranu na Wydziale Orientalistycznym UW, autorem wielu publikacji na temat średniowiecznej Persji.