Kongo w Polsce Włóczęgi z Josephem Conradem

Nie trzeba wyruszyć do Konga, żeby odnaleźć własne "Jądro ciemności". Ta opowieść zaczyna się od zagadki.

• Dlaczego pisarz Max Cegielski omijał łukiem żydowski cmentarz w Ustrzykach?
• Dlaczego tak długo nie dostrzegał jego obecności?

Żeby odpowiedzieć na to bardzo osobiste, jak się okaże, pytanie, autor wyrusza w niespieszną wędrówkę, która wiedzie przez bieszczadzką Atlantydę, przez Żuławy, Brukselę i Auschwitz. Z "Jądrem ciemności" Conrada jako swoistym przewodnikiem tropi historie mniejszości wymazanych z naszej zbiorowej pamięci, z pomocą lektur i własnych odkryć rekonstruuje przebieg ich małych i wielkich zagład.

• Ale szuka również odciśniętych w przemysłowej historii Bieszczadów śladów własnej rodzinnej tożsamości.

Opowiada o swoich przodkach, naftowych magnatach na miarę Galicji, a nie Teksasu. Konfrontuje się przy tym boleśnie z rodzinną historią i tym, co zostało w niej przeoczone, skłamane i wyparte.

• Ta wielowarstwowa opowieść nie służy jednak oskarżeniu.

"Kongo w Polsce" jest raczej medytacją w drodze o niejednoznacznościach historii, paradoksach pamięci i o tym, jak i do czego może nam się jeszcze przydać wielka literatura.