Krótki życiorys pewnego żołnierza z wojny europejskiej. Zapiski domowe

I wojna światowa widziana oczami chłopa żołnierza Niezwykły pamiętnik i jedno z najbardziej przejmujących świadectw epoki O wyjątkowości wspomnień Karola Omyły decyduje kilka czynników. Po pierwsze to rzadki w polskiej literaturze przykład książki, opisującej losy żołnierza walczącego w I wojnie światowej.

• Czytając dziś tekst Omyły, odczuwamy nieustające zdziwienie: skąd u niego potrzeba pisania?
• I tak wysoki kunszt literacki?
• Pamiętnik obejmuje lata 19071918.
• Omyła zaczął go spisywać w 1927 roku, gdy miał 36 lat.

Po drugie, niesamowita jest postać samego autora chłopa ze wsi Soblówka na Żywiecczyźnie, który postanowił spisać swoje dzieje. Dystans czasowy nie spowodował w tym przypadku rozmycia opisywanych zdarzeń, przeciwnie autor ukazuje Wielką Wojnę w konkretach i szczegółach: ataki na wroga, zdobywanie pożywienia, czyszczenie broni, odniesione rany.

• Omyła jest także ludowym filozofem.

Czytelnik towarzyszy żołnierzowi armii austriackiej od wymarszu na front w 1914 roku, jego oczami obserwujemy bitwę pod Gorlicami, Przemyślem, Brześciem i we Włoszech nad Piawą. Wojnę przedstawia szczegółowo i chronologicznie, ale potrafi jednocześnie ukazać dramatyzm sytuacji, grozę działań wojennych i tęsknotę za rodziną.

• Rodzina zresztą zajmuje w tym pamiętniku szczególne miejsce.

• Powstaje w ten sposób bezcenny obraz życia na wsi w I połowie XX wieku.
• Niewiele w polskiej literaturze tak mocnych i wyrazistych wspomnień.
• Jeśli jakąś książkę można nazwać literaturą źródeł, to właśnie dzieło Omyły.

Karol Omyła wspomina swe dzieciństwo, pierwsze miłości, szczerze pisze o trudnych relacjach z ojcem i o swoim małżeństwie. Pamiętnik Karola Omyły, szeregowca, a następnie podoficera c.k.

• armii, należy do najcenniejszych ze względu na niebanalną formę i bogactwo treści.

• Andrzej Chwalba

Dzięki żołnierskiej perspektywie okopów i marszów czytelnik otrzymuje zupełnie inny obraz wojny niż z perspektywy generałów, oficerów czy polityków i ma możliwość obcowania z tekstem prostym, uwodzicielsko pięknym i szczerym.