Na rozwój postępowań odrębnych miały wpływ liczne nowelizacje procedury cywilnej, dostosowanie polskiego prawodawstwa do standardów Unii Europejskiej oraz postępująca informatyzacja postępowania cywilnego. W wyniku zmian wykształciły się postępowania przyspieszone oraz pozostałe postępowania odrębne, które łączą pewne określone cechy.
Postępowaniami przyspieszonymi w procesie cywilnym są te rodzaje procesowych postępowań odrębnych, które zawierają rozwiązania umożliwiające szybsze załatwienie spraw cywilnych o nieskomplikowanym stanie faktycznym, w stosunku do zwykłego trybu procesowego. Monografia stanowi pierwsze dotychczas opracowanie postępowania nakazowego i upominawczego oraz elektronicznego postępowania upominawczego wraz z kompleksową porównawczą analizą tych trzech postępowań w zakresie odrębności występujących w pierwszym etapie od złożenia pozwu do wydania nakazu zapłaty oraz w drugim etapie związanym z wniesieniem środka zaskarżenia, obejmujące stan prawny na 1.10.2023 r.
Przedstawiono również ogólną charakterystykę pozostałych postępowań przyspieszonych oraz postępowań odrębnych niewchodzących w skład systemu postępowań przyspieszonych jako tło do rozważań dotyczących postępowań stanowiących meritum pracy, szczególnie w aspekcie ewentualnych "zbiegów" przepisów. Analiza przepisów regulujących postępowanie nakazowe i upominawcze oraz elektroniczne postępowanie upominawcze pozwoliła na dokonanie oceny, czy w obecnym kształcie rzeczywiście realizują one funkcję przyspieszenia postępowania oraz sformułowanie postulatów de lege ferenda.
Zaprezentowane zostały także kluczowe zagadnienia z zakresu informatyzacji sądownictwa oraz informatyzacji postępowania cywilnego, co ma przełożenie również na funkcjonowanie i dostępność postępowań przyspieszonych w procesie cywilnym. Dodatkowo przedstawiono instytucję "Ultima Ratio", czyli pierwszy elektroniczny sąd polubowny przy Stowarzyszeniu Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie oraz wskazano kwestię związaną z funkcjonowaniem sztucznej inteligencji w procesie cywilnym.
Zaprezentowano także postulat de lege ferenda związany z wprowadzaniem elektronicznego postępowania nakazowego do procesu cywilnego. Ponadto, Autorka rozszerzyła perspektywę i zestawiła rozwiązania przyjęte w prawie polskim w ramach postępowań odrębnych z funkcjonującymi w innych państwach europejskich.
Rola postępowania nakazowego i upominawczego oraz elektronicznego postępowania upominawczego jest w praktyce postępowania cywilnego niezwykle istotna, ze względu na ogromną liczbę rozpoznawanych w nich spraw. Monografia dotyczy zatem doniosłej problematyki, zarówno z teoretycznego, jak i praktycznego punktu widzenia.
Pozycja zawiera szerokie omówienie zagadnień dotyczących m.in: celowości postępowań odrębnych w prawie cywilnym, podziału i charakterystyki postępowań odrębnych, postępowań odrębnych nienależących do systemu postępowań przyspieszonych, funkcji postępowań przyspieszonych i ich kwalifikacji, przyspieszonych postępowań sądowych w wybranych państwach europejskich, informatyzacji sądownictwa oraz informatyzacji postępowania cywilnego, co ma wpływ na funkcjonowanie postępowań przyspieszonych, odrębności postępowania nakazowego i upominawczego oraz elektronicznego postępowania upominawczego, dopuszczalności zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniach upominawczych, nakazu zapłaty i jego charakteru jako tytułu zabezpieczenia i tytułu egzekucyjnego. Publikacja jest adresowana przede wszystkim do adwokatów, radców prawnych, komorników oraz osób zainteresowanych tematyką postępowań odrębnych w procesie cywilnym.
Ewy Stefańskiej: " Podjęta tematyka wymagała także dokonania analizy nowych rozwiązań prawnych dotyczących postępowań odrębnych, przy braku piśmiennictwa odnoszącego się do obecnego stanu prawnego. Omawiając poszczególne zagadnienia ujęte w pracy, autor dokonał szczegółowej i rzetelnej analizy dostępnych źródeł, w tym materiału normatywnego (aktualnego i w ujęciu historycznym) oraz piśmiennictwa i orzecznictwa.
Jest to bibliografia wyczerpująca, a sposób dokonanej w pracy analizy zarówno literatury prawniczej, jak i orzeczeń sądowych, wskazuje na bardzo rzetelne podejście autora do wykorzystanych źródeł.
