Niejedno

Nagroda Literacka im. Witolda Gombrowicza 2022.

Szymon Kowalski, wykładowca akademicki prowadzący zajęcia z etyki dla przyszłych lekarzy, na polecenie przełożonej przygotowuje fakultet poświęcony medycynie III Rzeszy. Z początkiem roku akademickiego przeprowadza się do rodzinnego miasta, Tarnowa, by zająć się ojcem chorującym na alzheimera.

Henryk jeszcze żyje, ale już go nie ma, a w każdym razie jest go z dnia na dzień coraz mniej – blaknie niczym liczby z obrazów Romana Opałki. Pochwyceni przez Barbarę Woźniak w intertekstualną sieć, czytamy wraz z głównym bohaterem jej powieści Foucaulta i Sontag, Dagermana i Lavant, a jednocześnie towarzyszymy mu w nieoczywistej pracy żałoby, słuchając Cohena i Świetlickiego.

Jakkolwiek byśmy się starali, pytań dręczących Szymona nie da się zlekceważyć: Co mają ze sobą wspólnego nowoczesna ideologia biopolityczna i pozycja pacjenta we współczesności? I czy wszyscy – mimowolnie, rządzeni przez dyskurs – jesteśmy Baumanowskimi ogrodnikami plewiącymi chwasty w trosce o zdrowie publiczne?

• * Najpierw zachwyciłam się językiem.
• Sprężystym i rozhamowanym.

• Potem przyszła słabość do głównego bohatera.

Niejedno musiało zostać tak napisane, choć odnoszę wrażenie, że nikt tak jeszcze nie pisał. Do specjalisty od społecznych kontekstów chorowania, starzenia się i umierania, który zadaje niewygodne pytania, a mimo to czujemy się przy nim bezpiecznie.

• Bo pan od eugeniki jest wymagający.
• Zwłaszcza wobec samego siebie.
• I w końcu nie mogłam rozstać się z tą historią.
• Zazdroszczę tym, którzy jej lekturę mają jeszcze przed sobą.

• W tak zwanych wolnych chwilach.
• Mam ich całe stosy.
• Książek, nie chwil.
• Piekielne rzesze.
• Ofiary.
• Medycyna.
• Galton, Watson i inni.
• Darwinizm społeczny.
• Rassenhygiene i jej orszak.

– Mira Marcinów * Fragment powieści: Gdy tylko mogę, gdy śpi, deadline blisko, przedzieram się przez podręczniki. Jeźdźcy Apokalipsy, drugi niesie ci wojnę, nie zaznasz już spokoju.

• Notuj.Od czegoś trzeba zacząć, zaczynam od świnek morskich.
• Gryzonie zawsze lubiłem.
• Ojciec przygarniał niechciane.
• Matka ich nienawidziła.
• Maszerowały po mnie nocami.
• Śniły mi się wojska lądowe.
• Rozkwitające rozmaryny.
• Piechota.Ojciec nie je.
• Ja nie jem.
• Jeżeli już, to pizzę.

• Piję litrami kawę, łykam proszki na ból głowy.
• I obklejam kartkami lodówkę.
• Wygląda, jakby była z papieru.
• Nowe warstwy przykrywają stare.Tak oto moje listy zadań odchodzą w niepamięć.
• * Barbara Woźniak – absolwentka Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, adiunktka na Wydziale Lekarskim.
• Zajmuje się gerontologią społeczną.
• Dotychczas publikowała jako naukowczyni.
• Od kilku lat pisze teksty literackie, przede wszystkim prozatorskie.
• Laureatka II edycji Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO.
• Powieść Niejedno jest jej debiutem książkowym.
• Mieszka w Krakowie.

W końcu to włoska potrawa.Potem on śpi w pokoju, ja siedzę w kuchni, a po głowie skaczą mi słowa, obrazy.Wertuję książki, notuję, opracowuję hasła.