Niemcewicz od przodu i od tyłu

Karol Zbyszewski (1904-1990) prozaik, publicysta i satyryk. Ukończył historię na Uniwersytecie Warszawskim.

• Publikował m.in.

• Walczył w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie.
• Po wojnie pozostał w Anglii, przez czterdzieści lat pracował w londyńskim Dzienniku Polskim.

w wileńskim Słowie, Prosto z mostu, Czasie. Zasłynął kontrowersyjną książką Niemcewicz od przodu i tyłu, która była jego niedoszłą pracą doktorską, nieprzyjętą przez Uniwersytet Warszawski (wyd.

• 1939).
• Jest ona dobrze udokumentowaną dziennikarską satyrą, pamfletem na XVIII-wieczną Polskę w przededniu jej upadku.

Autor nie oszczędza nikogo ze znanych osobistości epoki: wyśmiewa z równą werwą polityków ze zwalczających się obozów, duchowieństwo, wojsko, nie oszczędzając też króla ani głównego bohatera, autora Powrotu posła. Wykpiwa pijaństwo, lenistwo, lekkomyślność, zamiłowanie do pustego frazesu i gestu, dewocję, pieniactwo polityczne i inne przywary, całe społeczeństwo czyniąc w jakimś sensie odpowiedzialnym za klęskę rozbiorów.

Autor Niemcewicza tworzy obraz jakiegoś makabrycznego świata błaznów, którymi główny bohater król, dyryguje. Polacy sięgali do przeszłości z powagą, aby czerpać stamtąd natchnienie, pocieszenie lub naukę.

Zbyszewski przeciwstawiał się takiemu nastawieniu, spojrzał na historię Polski dla zabawy, dziennikarskiej satyry i powierzchownej karykatury. Andrzej Zahorski, Spór o Stanisława Augusta, Warszawa 1990