O Podhalu, Galicji i... Piłsudskim. Szkice nieznane

Zupełnie nieznane u nas (ale i zapomniane w Czechach) teksty Haška o Polakach. Są śmieszni jak dobry wojak Szwejk.

• Kiedy na początku XX w.
• pisarz przybył do Galicji, była ona zacofana jak skansen.

Nie miał szans, żeby poznać Polskę dworów i pałaców, gdzie tworzyła się wyższa kultura. Poznał Polskę wsi, knajp, pól i polnych dróg.

• Ładną nam zrobił robotę PR-owską.
• Kto wie, czy stąd nie bierze się nieufność do prawie wszystkiego co polskie u znacznej części Czechów.

Co chwilę spotyka jakiegoś pijanego chłopa, który daje mu powód do radości, a on to szybko przenosi na papier, a potem do czeskich gazet. Coś, czego Hasek w ogóle nie może zrozumieć, to miłość do kontuszy.

• Chłop nie czuje się pełnowartościowy, jeśli nie ma kontusza.
• Kontusz jest afrodyzjakiem dla kobiet, obiektem pożądania dla mężczyzn.
• Sprawia, że chłop czuje się jak szlachcic.
• Ponieważ kultura czeska uwielbia mistyfikacje, jest tu też fałszywy pamiętnik.
• Kogo?

• "Hašek o Polakach - sama radość!

Piłsudskiego, który wyjechał do Paryża i jest oburzony, że francuskie władze nie nakazały tego dnia mówić wszystkim Francuzom po polsku. Dobrze się stało, że zebrano wreszcie jego teksty o Galicji sprzed stu lat, bo możemy się w nich przeglądać do woli.

• Polacy u Haška są śmieszni jak dobry wojak Szwejk.

Tylko, że oni żyją ułudą i imponderabiliami, a on jest od nich mądrzejszy, bo bardziej racjonalny. Wieńcząca książkę opowieść Haška o Piłsudskim w Paryżu - w postaci jego rzekomego pamiętnika - to najlepszy portret Piłsudskiego jaki znam.

Nikogo u nas nie byłoby stać na taki tekst, ani dziś, ani 90 lat temu." - Mariusz Szczygieł