Ostatni Raport

Ostatni Raport został napisany przez ostatniego ministra spraw zagranicznych RP - Józefa Becka, podczas internowania w Rumunii i stanowi absolutnie podstawowe źródło historyczne dla każdego, kto choć w minimalnym stopniu zainteresowany jest historią polskiej dyplomacji w przededniu II Wojny Światowej. "(...) Czytelnik znajdzie w Ostatnim Raporcie wiele smaczków - także personalnych.

Mało jest śladów znanej antypatii Becka i Rydza-Śmigłego, ale za to wyraźnie widać, że autor nie lubił ministra Eugeniusza Kwiatkowskiego i nisko oceniał jego kompetencje. Przede wszystkim jest to jednak jedno z elementarnych źródeł odnoszących się do polskiej polityki zagranicznej dwudziestolecia międzywojennego.

• Pawła Wieczorkiewicza o celowości zawarcia antysowieckiego sojuszu polsko-niemieckiego.
• Uczestnicy sporu odwoływali się do emocji.

Warto dokładnie je przestudiować, jako że rola Józefa Becka wciąż jest żywo dyskutowana - o czym świadczą choćby debaty po wydaniu kontrowersyjnej książki Piotra Zychowicza Pakt Ribbentrop-Beck, która w popularyzatorskiej formie referowała i rozwijała tezy Cata-Mackiewicza czy prof. Obrońcy Becka oburzali się na szarganie narodowych świętości, entuzjaści tez Zychowicza ignorowali fakt, że nawet zdaniem Mackiewicza taki sojusz doprowadziłby do zwasalizowania Polski.

• Czas emocje zastąpić argumentami - w tym sporze i w kolejnych.
• Lektura Ostatniego raportu wydaje się nieodzowna dla każdego, kogo te zagadnienia interesują.
• Ostateczna ocena polityki Becka należy do każdego z nas.

Warto jednak mieć na uwadze, że zawsze miała ona na celu suwerenność, podmiotowość i niepodzielność terytorialną Polski." (Michał Gadziński)