Trudno o bardziej odmienne postaci: Pius XI spędził większość życia pochylony nad średniowiecznymi manuskryptami. Benito Mussolini był zanurzonym w teraźniejszości podżegaczem, awanturnikiem i antyklerykałem.
Obaj mieli wybuchowy temperament, obaj domagali się bezwarunkowego posłuszeństwa i wywoływali u swoich podwładnych strach, obaj uważali komunizm za zagrożenie. Papież i Mussolini to opowieść o dwóch ludziach, którzy w tym samym 1922 roku sięgnęli po władzę i zmienili bieg XX wieku.
Kiedy w 2006 roku otwarto tajne archiwa Watykanu, a cenne źródła ujrzały światło dzienne, możliwe było wreszcie wyjaśnienie, co połączyło te dwie postaci i jakie były tego skutki. Obrazu dopełniają grube teczki faszystowskiej policji, dokumentujące tajemnice i skandale opisane w raportach donosicieli działających za murami Watykanu.
Przebrnął przez niezliczone tomy odtajnionej korespondencji włoskich, francuskich, brytyjskich, amerykańskich i niemieckich dyplomatów, przeczytał dzienniki i pamiętniki. I jak sam przyznał opracowanie tych wszystkich materiałów i rozwiązanie starych łamigłówek było zadaniem wprost porywającym.
Autor powołuje się na źródła, z których wynika, że Pius XI żałował swojego cichego sojuszu z duce. Gilbert Taylor, Booklist David Kertzer ma nosa do ciekawych historii, instynkt reportera i potrafi słuchać.
Z niezwykłą skrupulatnością, ale i pisarskim talentem dokumentuje współpracę pomiędzy Piusem XI a faszystowskim przywódcą. Jego książka odkrywa przed czytelnikiem zawiłe drogi, którymi podążały myśli bohaterów, oraz zdumiewające sposoby nadużywania władzy.
James Carroll Autor nie oszczędził Kościoła, który długo konformistycznie tłumaczył swoje związki z faszystowskim reżimem Mussoliniego. Kirkus Reviews Kertzer podąża własną ścieżką, z odwagą prowadząc badania i tworząc jednocześnie świetną i wciągającą opowieść.
The National Catholic Review Papież i Mussolini to książka od początku do końca przykuwająca uwagę i pełna dobrze udokumentowanych szczegółów. Wnioski, do których dochodzi Kertzer, są niepodważalne i oparte na rzetelnych, głębokich badaniach doświadczonego naukowca, a przy tym wspaniale opisane.
To bogata w szczegóły, kunsztowna, świeża, fascynująca i pouczająca lektura.