Sytuacja twórcy na emigracji opisywana i przedstawiana była na rozmaite sposoby: jako dojmująca i przykra codzienność, jako zaszczytna lub ofiarna misja, jako przekleństwo, względnie jako jedna z odmian nowoczesnego wydziedziczenia i obcości artysty. Dla jednych emigracja by?a szansą wyjścia z polskiego partykularza w szeroki świat, dla innych zstąpieniem w anonimowość i pustkę, jedni widzieli w niej wyzwanie skłaniające do przewartościowania życia i poszukiwania nowej poetyki, inni żyli i pisali tak, jakby nie opuścili swojej Litwy, Mazowsza czy Galicji.
Wszyscy borykali si´ z emigracyjną codziennością, która by?a przedmiotem beznamiętnego opisu, kpiny, satyry, przedstawiano ją patetycznie bądź sentymentalnie, względnie w ogóle jej nie przedstawiano. Innymi s?owy, bycie pisarzem na emigracji obrasta?o mitologią twórcy wygnanego, zwycięzcy lub ofiary, zapoznanego geniusza, względnie kogoś z talentu obrabowanego.
Pisarze polscy przebywający po roku 1939 na wychodźstwie różnie tematyzowali w swojej twórczości sytuację twórcy na emigracji, odwo?ując się do rozmaitych konwencji, języków i tradycji. Problematyzowali ją w utworach autobiograficznych i fikcjonalnych, fabularnych i dyskursywnych, w liryce, epistolografii, eseistyce i diarystyce.
Ale, co znaczy obecnie s?owo ,,emigracja", jak rozumieć prozę i poezję´ tworzone przez Polaków poza krajem w przeszłości i dzisiaj? Co wnoszą nowe odczytania dokonywane przy użyciu narzędzi antropologii kulturowej, rozpatrującej interakcje między swojskością i obcością oraz studia postkolonialne, badające dyskursy zwycięzców i zdominowanych, efekty w?adzy metropolitalnego centrum nad mieszkańcami opanowanych przemocą terytoriów?
