Pomocnik Historyczny. Dzieje Ameryki Łacińskiej 9/2019

Pięćset lat temu, 8 listopada 1519 r., kilkusetosobowy oddział Hiszpanów dowodzonych przez Hernána Cortésa dotarł do Tenochtitlánu, stolicy imperium Azteków. Doszło do spotkania conquistadora (z hiszp.

• zdobywcy) z azteckim władcą Montezumą.
• Ostatecznie ten pierwszy wymógł na drugim uznanie zwierzchnictwa króla Hiszpanii.
• A na miejscu Tenochtitlánu zaczęło powstawać kolonialne miasto Meksyk.
• Wydarzenia te uznaje się za przełom w dziejach hiszpańskiej konkwisty, która postępowała po przybiciu w 1492 r.

okrętów Krzysztofa Kolumba do wysp w (dzisiejszym) archipelagu Bahamów i odkryciu Nowego Świata, który potem nazwano Ameryką. Hiszpanie (i Portugalczycy) stopniowo podbili i skolonizowali amerykańskie kontynenty, od Kalifornii na północy po Ziemię Ognistą na południu (po drodze zgniatając inną wielką rodzimą cywilizację - andyjskie państwo Inków).

Iberyjscy monarchowie i ich poddani garściami czerpali z zasobów swych kolonii - wicekrólestw Hispanoameryki i Gubernatorstwa Generalnego Brazylii. Ale 300 lat później interesy Kreoli, czyli potomków iberyjskich osadników urodzonych już w koloniach, okazały się rozbieżne z interesami Madrytu i Lizbony.

• Simón Bolívar, ikoniczny libertador (z hiszp.

wyzwoliciel), pisał: "Nie jesteśmy Europejczykami i nie jesteśmy Indianami, ale stanowimy gatunek pośredni między tubylcem a Hiszpanem". Po serii deklaracji i wojen, od 1810 r., Kreole wzięli władzę w koloniach.

• Nie spełniło się jednak marzenie Bolívara o wielkiej zjednoczonej Ameryce.
• Nowe państwa się mnożyły, najczęściej powielając granice jednostek kolonialnych.
• Ster republikańskich rządów wpadał zwykle w ręce caudillos (z hiszp.
• watażków), z reguły wojskowych.

A potem zaczęło się kreowanie tożsamości argentyńskiej, peruwiańskiej, wenezuelskiej, meksykańskiej itd. Na samym końcu przyszła nazwa: Ameryka Łacińska, podsunięta przez Francuzów pragnących uwypuklić nie tylko iberyjską, ale także francuską (i romańską) esencję latynoamerykańskiej kultury.

Historia Latynoameryki pełna jest zwrotów akcji, a jej cywilizacja - odarta ze stereotypów (samba + macho + voodoo) - mało przez Polaków rozpoznana. Zapraszamy w podróż po dziejach dalekiego kawałka świata, na który składają się: Ameryka Południowa, Ameryka Środkowa, ok.

1/10 Ameryki Północnej oraz część Karaibów; w sumie jedna siódma powierzchni ziemskich lądów, 500 mln ludzi: Białych, Indian, Metysów, Czarnych, Mulatów.