Pomocnik Historyczny. Pomocnik Historyczny Powstanie Styczniowe 1/2023

Opinie o powstaniu styczniowym rozciągają się od apoteozy bohaterów, którzy "poszli w bój bez broni", po surową krytykę organizacji, liderów i sensu tej beznadziejnej wojny. Zarówno charakter partyzanckiego zrywu, jak i mieszanina popowstaniowych reperkusji nie pozwalają na precyzyjne ustalenie zbiorczych danych jej dotyczących.

• Ocenia się, że przeciw ok.
• 100 tys.
• żołnierzy armii rosyjskiej w Królestwie Polskim naczelnicy wojskowi powstania mogli wystawić 20-25 tys.
• kiepsko uzbrojonych spiskowców.
• Przy czym w chwili wybuchu insurekcji na miejsca zbiórek dotarło 6-7 tys.
• powstańców.
• Bardzo szybko powstanie przekształciło się w tzw.
• zbrojną demonstrację rozproszonych partii zbrojnych.
• Oddziałów było ok.
• 800, wiele mniej niż stuosobowych.

Nie toczono walnych bitew, chętniej urządzano zasadzki.Następstwem stłumionego powstania były publiczne egzekucje (co najmniej 500), zsyłka i katorga (co najmniej 40 tys. skazanych, nie licząc osób im towarzyszących), przymusowa emigracja (ok.

10 tys.), konfiskata majątków (co najmniej 3,5 tys. rodzin szlacheckich), następnie rusyfikacja, ale przede wszystkim - odebranie Polakom nadziei, co symbolizowała przez dziesięciolecia patriotyczna moda żałobna.

W tej atmosferze uformowała się specyficzna odmiana polskiej inteligencji, nie tyle wykonawców wolnych zawodów, co strażników idei wolnej Polski.Dramatyczna porażka romantycznego zrywu zrodziła jednocześnie wiele pomysłów na tzw. pracę organiczną, u podstaw, wedle zasady: nie możemy wybić się na niepodległość, wybijmy się na nowoczesność.

• Zaczęła się w Polsce przygoda z kapitalizmem.
• Ale pytanie: bić się czy nie bić?
• - zawisło nad następnymi pokoleniami Polaków, z dramatyczną kulminacją w dniach powstania warszawskiego.
• W tym sensie - nieudana insurekcja 1863 r.

zrodziła wielką legendę, jeden z najsilniejszych narodowych mitów, żywy do dziś kult przegranych bohaterów, moralnego zwycięstwa zwyciężonych.Z okazji 160. rocznicy wybuchu powstania styczniowego wznawiamy więc - przejrzany i uzupełniony - Pomocnik Historyczny poświęcony temu wydarzeniu.Zapraszamy do lektury!