Potop to druga część Trylogii Henryka Sienkiewicza. Powieści te, pisane ku pokrzepieniu serc , przedstawiają doniosłe wydarzenia z historii, by pokazać, że dzięki odwadze, honorowi i jedności narodowej kraj może wyjść cało z każdego zagrożenia.
W Potopie jest to wojna ze Szwecją w latach 1655-1660, z powodu swojej gwałtowności i początkowych ogromnych sukcesów najeźdźcy zwana potopem szwedzkim . Na tle prawdziwych wydarzeń historycznych rozwija się wątek romansowy, opowiadający o miłości Oleńki Billewiczówny i Andrzeja Kmicica.
Bohater jest początkowo awanturnikiem, który przez własną dumę, pychę i porywczość opowiada się po niewłaściwej stronie, traci honor, szacunek ludzki i narzeczoną. Sienkiewicz po mistrzowsku prowadzi czytelnika przez kolejne przygody, niebezpieczeństwa, nagłe zwroty akcji, rozwijając panoramę obyczajowości Polski szlacheckiej.
