Potop - tom III

Mroźna zima 1655 roku, Żmudź. Do Wodoktów majątku należącego do rodu Billewiczów z kompanią przyjeżdża Andrzej Kmicic, chorąży orszański, żołnierz dzielny, o krewkim charakterze.

• Spotyka tam Oleńkę Billewiczówną, z którą wedle woli jej dziadka ma się ożenić.
• Młodzi przypadają sobie do gustu.
• Gorąca głowa rycerza przysparza mu wielkich kłopotów.

• Wolałaby iść do zakonu, niż zostać żoną zdrajcy!
• Na Polskę napadają Szwedzi, Andrzej Kmicic w dobrej wierze ślubuje Januszowi Radziwiłłowi bezwzględne posłuszeństwo.

Pijatyki, hulaszczy tryb życia i niegodziwości, jakich się dopuszczał, zostaną mu kiedyś przez Oleńkę wybaczone, ale hańby i zdrady ojczyzny piękna panna wybaczyć nie może. Ledwie rycerz dał słowo, książę okazał się zdrajcą zawarł bowiem tajny sojusz z królem Szwecji, Karolem Gustawem, oddając Polskę pod szwedzkie panowanie.

• W tej sytuacji większość polskich dowódców się buntuje i wypowiada księciu posłuszeństwo, za co zostaje uwięziona.

Kmicic człowiek honorowy i dotrzymujący danego słowa wbrew sobie, pozostaje wierny Radziwiłłowi, który przekonuje, że ów sojusz podpisał dla dobra ojczyzny. O tym, że to nie dobro Rzeczpospolitej, lecz prywatne interesy stoją za poczynaniami magnata, Kmicic dowiaduje się przez przypadek od Bogusława Radziwiłła młodszego brata Janusza.

• Przyłącza się do obrońców Częstochowy.

Wymawia wówczas posłuszeństwo Radziwiłłom i pod pseudonimem Babinicz postanawia zmyć hańbę, którą skalał własne nazwisko. Dzięki niezwykłemu męstwu Babinicza, któremu udaje się wysadzić w powietrze kolubrynę ogromne działo zagrażające klasztornym murom atak na Jasną Górę zostaje odparty, a Babinicz (vel Kmicic) obwołany bohaterem nad bohaterami.

• W drodze z Częstochowy na Śląsk Kmicic ratuje życie królowi Janowi Kazimierzowi.
• Potem bierze udział w bitwie o Warszawę.

• Podczas mszy ksiądz odczytuje królewski list przedstawiający wojenne zasługi Babinicza.
• Tym samym imię Kmicica zostaje oczyszczone.
• Nic wreczcie nie stoi na przeszkodzie, aby Oleńka wybaczyła Kmicicowi i wyszła za niego za mąż.

Latem 1657 roku, ciężko rannego kamraci przywożą Kmicica do Lubicza, posiadłości, którą zapisał mu dziadek Oleńki Billewiczówny.