Prawo i pięść (Toast)

Czy to polski western ? …U nas też wozy toczyły się na Zachód.

• Od pierwszej chwili te Ziemie Zachodnie mnie fas­cynowały.
• Lata całe szukałem klucza, który pomógłby mi otworzyć drzwi do tego tematu.
• Pionierstwo, western — zgoda.
• Ale jak do tego dojść?

I te nowe ziemie, zachodnie, nazwano od razu Dzikim Zachodem. Pewnego dnia, zupełnie niespodziewanie, przyszło olśnienie: u nas polegało to na pionierstwie a rebours.

Nie na zaorywaniu ugorów, budowaniu osad, ale na upilnowaniu tego, co zastaliśmy, na ochronie wspólnego dobra. Skoro to zobaczyłem, od razu w wyobraźni wypłynęło wszystko: bohater, jego przeciwnicy, konflikt, miasteczko.

• Nie były to rzeczy mi obce: znałem takie miasteczka.
• Brałem udział w bitwie o Nysę… Dlaczego western ?
• …Ponieważ zawsze wydawała mi się pociągająca walka Dobra ze Złem.
• A przy tym wszystko to nie jest wcale odlegle od realnego życia.

Przy takich wielkich przemieszczeniach ludności zawsze znajdzie się pole działania dla niebieskich ptaków, dla ciemnych typów i elementów zbrodniczych. Zarazem jest to świat w jakimś stopniu kreowany — wszyscy ci nieustraszeni, szlachetni i przystojni kowboje, wysub­limowani na użytek filmu i literatury.

Stworzono mit, bo taka była potrzeba, uszlachetniony wobec swego auten­tycznego pierwowzoru, o którym, zapewne z pogardą, pisano współcześnie w nowojorskich gazetach — jak u nas o tym, że szwagier szwagra zarąbał siekierą….