Książka jest poświęcona zagadnieniom rozwoju lokalnego, ze szczególnym uwzględnieniem problemów profilowania gmin. Warunkiem efektywnego zarządzania gminą jest poznanie jej cech charakterystycznych, zasobów, zewnętrznych i wewnętrznych sił.
Zarządzanie gminami o wykształconym profilu może stanowić dla ich władz duże wyzwanie, ale też wymagać głębszej wiedzy i innych umiejętności menedżerskich niż w pozostałych gminach. Głównym celem rozważań jest ukazanie zewnętrznego i wewnętrznego kontekstu procesu tworzenia, utrwalania i zmiany profili.
Najważniejszymi uwarunkowaniami tych procesów są: specyficzne zasoby, jakimi dysponują gminy, historia i tradycja, potencjał społeczny gmin, sposób zarządzania gminą, a także regulacje i działania zewnętrzne. Te grupy czynników mają charakter systemowy i dynamiczny, a wchodząc w nieregularne interakcje wzmacniają lub osłabiają procesy kształtowania profili.
Badania, będące podstawą niniejszej publikacji, zostały przeprowadzone metodą konfirmacyjnego studium przypadku. W trakcie kilkuetapowych badań gromadzono informacje ilościowe i jakościowe, jednak ich analiza miała charakter jakościowy.
Szczególnie bliskie autorowi są koncepcje niezrównoważonego wzrostu, które wprowadzając zagadnienia przyczynowości kumulatywnej, przesączania i wymywania oraz punktów zwrotnych, doskonale znajdują zastosowanie w interpretacji zachodzących procesów. Drugim układem odniesienia jest uniwersalne dla wszelkich organizacji podejście systemowe oraz - będące w pewnym stopniu jego pochodną - podejście procesowe.
Przedstawiane zjawiska są rezultatem systemowych powiązań w układzie otoczenie - gmina oraz relacji zachodzących między wewnętrznymi podsystemami. Zaprezentowana koncepcja profili jest próbą modelowego (uproszczonego) ujęcia olbrzymiej złożoności procesów zachodzących w jednostkach podstawowego i najważniejszego z punktu widzenia mieszkańców poziomu samorządu terytorialnego.
Istniejące możliwości wpływu na kształt profilu gminy powinny skłaniać do pytań: czy istnieje wyraźnie wykształcony profil mojej gminy? Pytania takie powinny być zadawane przede wszystkim przez przedstawicieli władz gminy oraz tych, którzy dysponują zasobami niezbędnymi w kształtowaniu profili gmin.
Natomiast odpowiedź na te pytania jest istotna dla wszystkich mieszkańców gminy oraz wszystkich tych, którzy bezpośrednio lub pośrednio korzystają z jej usług.
