Przemytnicy życia

Bernard Konrad Świerczyński, uhonorowany medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, pisze o swoich przeżyciach i kreśli sylwetki znajomych wywodzących się ze środowiska handlarzy warszawskiego bazaru, którzy w obliczu wojny stają się szmuglerami na granicy getta. Wspomnienia napisane są żywym, barwnym językiem.

• Nieobca była mu również atmosfera i postacie handlowego placu Żelaznej Bramy czy Hal Mirowskich.
• To oni są bohaterami jego opowieści.

Autor wspomnień, jako nastoletni chłopak, mieszkając przy słynnym warszawskim bazarze Kercelego, poznał środowisko tamtejszych handlarzy, cwaniaków, ale też ludzi ciężkiej pracy. W 1939 roku, tak jak całe społeczeństwo, stanęli w obliczu wojny.

• Polacy patrzyli na wznoszący się mur getta, Żydzi musieli radzić sobie po jego drugiej stronie.

• Świerczyński precyzyjnie opisuje miejsca i sposoby szmuglowania.

Specyfika środowiska, przejawiająca się pewną brawurą, ale też jasnymi zasadami przyjaźni i współdziałania, w czasie wojny nie zniknęła, zmieniły się tylko warunki - już nie bazar, ale granica getta stała się najważniejszym terenem działania. Nie wybiela historii, przywołuje prawdziwe zdarzenia i zachowania, i te szlachetne i te podłe.

Nie ukrywa, że szmuglerzy nie ryzykowali swojego życia tylko z chęci pomocy, ale na tym procederze zarabiali. W wielu przypadkach potrzeba było jednak zdecydowanie większej determinacji niż tylko ta, która dyktowana jest chęcią zarobku.

• Ukazuje nie tylko szlachetne postawy, ale także wspomina wydarzenia z udziałem szmalcowników.

• Niestety większość publikowanych faktów była prawdziwa.
• Ale taki obraz stanowi zaledwie jedną stronę okupacyjnej rzeczywistości.

,,Czytałem wiele publikacji, nierzadko wspomnieniowych, przedstawiających Polaków jako zoologicznych antysemitów, którzy swoją ,,rasistowską ideologię wyssali z mlekiem matki". Obok ludzkich szumowin były też tysiące tych, którzy z narażeniem własnego życia pomagali, potrafili zachować ludzką godność i którzy za swą patriotyczną postawę ukarani zostali najwyższym, hitlerowskim wymiarem kary." Bernard Konrad Świerczyński ,,Dokument na wskroś prawdziwy, a przecież czyta się jak powieść i to pisaną z humorem.

• Wspomnienia idealisty, zakochanego od młodości w żydowskiej sąsiadce.
• Ratował ją w czasie wojny - a przy okazji wielu innych - najpierw w getcie, a potem poza jego murami.

Książka ma szansę pobudzić wyobraźnię wielu, którzy raczej nie sięgnęliby po trudny w odbiorze materiał źródłowy." Profesor Barbara Engelking