STS - tu wszystko się zaczęło

Za kulisami najsłynniejszego teatru satyrycznego w Polsce. STS - Studencki Teatr Satyryków - jeden z najbardziej zasłużonych zespołów artystycznych PRL.

• Teatr dał 55 premier i aż 3210 przedstawień pierwsze 2 maja 1954, ostatnie 14 marca 1975.
• STS wyrósł na fali ogromnego fermentu, jaki pojawił się w sztuce wraz z ustępowaniem socrealizmu.
• Jego specjalnością stały się tak zwane rewie satyryczne.
• Artyści sprzeciwiali się wypaczeniom systemu żartem, ironią i parodią.
• Stali się pionierami zmian politycznych 1956 roku.
• Obnażali absurdy władzy i konformizm jednostek.
• Wyśmiewali bezsens pompatycznego stylu oficjalnych akademii i narodowe kompleksy.
• Odważnie komentowali aktualne problemy społeczne, umiejętnie łącząc satyrę polityczną z liryką.
• Dewizą zespołu stało się hasło Andrzeja Jareckiego: Mnie nie jest wszystko jedno.
• Dołączyło do sarkastycznego stwierdzenia Jerzego Markuszewskiego: Myślenie ma kolosalną przyszłość.

Hymnem kolejnych generacji młodej polskiej inteligencji stała się piosenka "Okularnicy Agnieszki Osieckiej z muzyką Jarosława Abramowa. Trzon zespołu stanowili młodzi ludzie piszący teksty: Jarecki, Osiecka, Abramow, Ziemowit Fedecki, Stanisław Tym; tworzący muzykę: Marek Lusztig, Edward Pałłasz, Maciej Małecki; reżyserujący: Markuszewski, Wojciech Solarz, Olga Lipińska; i występujący: Ryszard Pracz, Kazimiera Utrata, Henryk Malecha, Jan Tadeusz Stanisławski, Krystyna Sienkiewicz, Anna Prucnal, Zofia Merle.

• Twórcy STS-u mówili ze sceny o wszystkim, co ich niepokoiło i bolało.
• Zdecydowana większość tekstów napisanych dla STS-u broni się do dziś, a nawet zdaje się być paląco aktualna.
• Choćby parafraza myśli Juwenalisa: Trudno nie pisać satyry, dopełniona przez Jareckiego: kiedy się na was popatrzy.

Udało im się stworzyć spontaniczną artystyczną wspólnotę, która razem pracowała, razem bawiła się i razem wypoczywała, a wszystko ze specyficznym poczuciem humoru i absurdu. Książka powstała na bazie niepublikowanych wcześniej rozmów Pawła Szlachetko z członkami zespołu oraz anegdotycznej historii STS-u zebranej i opracowanej przez Janusza R.

• Kowalczyka.

• Twórca zbiorów reportaży i kilku powieści kryminalnych i sensacyjnych.
• Scenarzysta filmowy i telewizyjny (cykl dokumentalny Śladami złodziei aniołów i film fabularny Zwerbowana miłość).
• W 2012 roku nominowany do literackiej Nagrody Wielkiego Kalibru za powieść Wichrołak.
• Janusz R.

Paweł Szlachetko z wykształcenia polonista, teatrolog, autor kilkunastu słuchowisk radiowych. Kowalczyk pochodzi z Krakowa, teatrolog i filmoznawca, scenarzysta, satyryk Piwnicy pod Baranami (19781987).

• Wiersze.
• Fraszki.
• Aforyzmy.
• Prozę.
• Słuchowiska.
• Scenariusze.
• Recenzent teatralny Rzeczpospolitej (19902009) i juror festiwali.
• Okazjonalnie wykładowca.
• Redaktor portalu Culture.pl.
• Autor wspomnień (o Piwnicy i nie tylko) Wracając do moich Baranów.

Wygłaszał, nagrywał, drukował, po części w podziemiu.