Książka jest kontynuacją badań nad Szkołą Główną. Autorzy zawartych w niej artykułów stawiają pytania o warunki i charakter międzypokoleniowej wymiany intelektualnej w tej uczelni oraz o sposoby i zasięg oddziaływania ukształtowanych w niej ideałów naukowych, systemu wartości i postaw inteligenckich na różne środowiska społeczne w Królestwie Polskim i poza nim.
Potrzeba dalszych badań i pomysły na kolejne artykuły rodziły się podczas przyjacielskich rozmów na tematy podejmowane w pierwszym przygotowanym przez nas tomie oraz wyłaniały się w trakcie prowadzonych przy jego okazji kwerend i lektur. Wspierało je poczucie konieczności uzupełnienia, skorygowania, aktualizacji dotychczasowej wiedzy.
W ten sposób opracowany przed kilku laty projekt uzyskiwał kolejne konkretyzacje, a także procesualnie podlegał weryfikacji indywidualnych zainteresowań i przeświadczeń co do pożytków naukowych wynikających z powrotów do biografii, tekstów, misji ludzi Szkoły Głównej. Tak w intelektualnej wymianie uwiarygodniała się trwałość historii Szkoły Głównej jako źródła i probierza zadań, pasji i odpowiedzialności inteligencji.
The authors of the articles collected in the publication pose questions about the conditions and the nature of the intergenerational exchange in that higher-education institution, as well as the ways and the extent in which the academic ideals, the value system and the intellectual attitudes formed there influenced the social milieus in the Kingdom of Poland and beyond.
