Ostatniego dnia 1776 roku na Pogórzu Karpackim przychodzą na świat dwie dziewczynki. Leontyna rodzi się w dostatnim szlacheckim dworze, a Marysia w ubogiej chłopskiej zagrodzie.
Starszy brat Leontyny, dziedzic majątku, wyrusza w kilkuletnią podróż za granicę. Po powrocie do Pawłówki zakochuje się z wzajemnością w córce zarządcy, natomiast podczaszanka oddaje serce ubogiemu guwernerowi.
Jak mawia jeden z bohaterów powieści: ,,synogarlica nie dla wróbla, a magnackie córki nie dla drobnego szlachcica". W przygotowaniu część druga ,,Szlacheckie gniazdo.