Jak w boleśnie podzielonej wspólnocie przełamać paraliż wzajemnych uprzedzeń i niechęci? Dlaczego słabe centrum wzmacnia granice i buduje zasieki?
Wreszcie, co to znaczy zabić most i dlaczego bieda temu, kto wyrusza i nie powraca? Najobszerniejszy jak dotąd wybór twórczości eseistycznej Krzysztofa Czyżewskiego praktyka idei, pisarza, tłumacza, redaktora, reżysera umiejscawia Europę Środkową w samym środku najważniejszych dla współczesnego świata pytań i problemów: kryzysu wspólnotowości, pogłębiających się podziałów i coraz ostrzejszych wojen kulturowych.
Współtwórca Ośrodka Pogranicze zabiera czytelnika w podróż po europejskich peryferiach: do rumuńskiej Timisoary, kawiarni w siedmiogrodzkim Sybinie, do Czerniowiec miasta na rubieżach dawnej monarchii habsburskiej, Wilna czy Krasnogrudy i Sejn, z którym związał swoje życie. Uwaga ciągnie go też w rejon europejskiego epicentrum burz do Kosowa i Bośni, które opisuje tuż po tragicznym konflikcie na początku lat 90.
W pełniejszym zrozumieniu historii tych miejsc, gdzie nikt nie może mieć racji i nikt nie może być jej pozbawiony, pomagają mu Rebeca West, Edith Durhan, Ivo Andrić, Danilo Kiš, Maria Todorova, Robert Kaplan, Drago Jančar czy Roger Cohen. Europa Środkowa jawi się tu jako etos i postawa, która wykorzenieniu przeciwstawia przynależność, kompleksowi prowincjonalizmu siłę prowincji, a ostro zarysowanym granicom przestrzeń przenikania i współistnienia.
W swoich eseistycznych peregrynacjach Czyżewski podąża po mapie wyznaczonej przez outsiderów, wygnańców i kontestatorów, niesfornych intelektualistów, dla których Europa pozostawała i pozostaje ciągle niezrealizowanym w pełni projektem: Vincenzem, Rothem, Stempowskim, Ficowskim, Giedroyciem, Venclovą, a nade wszystko z Miłoszem.
