Światło wiedzy zdeprawowanej. Idee niemieckiej socjologii i filozofii (1933-1945)

"Chciałem poznać przebieg i przyczyny deprawacji sławnej niegdyś niemieckiej socjologii oraz filozofii i przyjrzeć się światłu użyczanemu przez nie zdehumanizowanej dyktaturze, występującej pod mianem Trzeciej Rzeszy". Nie była to - pisze autor - praca radosna.

• "Temat narzucał się natrętnie.

• Stanisław Tyrowicz był człowiekiem znakomitego umysłu i pięknego charakteru.
• Biografię miał - jak wielu ludzi z jego pokolenia - niełatwą.
• W młodości przeżył fascynację komunizmem.
• W epoce Polskiego Października był rzecznikiem radykalnej destabilizacji.
• Odwrót od Października spowodował, że - jako jeden z pierwszych - rozstał się z czerwoną legitymacją PZPR.
• Został uczonym w Katedrze Historii Myśli Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, kierowanej przez prof.
• Ninę Assorodobraj-Kulę.
• Książka ta jest pionierską analizą dziejów humanistyki III Rzeszy.

Do niewiedzy i ciekawości doszło przekonanie o jego ogólniejszej doniosłości, a meandry własnej biografii dostarczyły argumentów przeciwko tematom alternatywnym". Autor stawia zarazem materiałowi historycznemu pytania współczesne: o relacje świata władzy totalitarnej ze światem nauk humanistycznych; o mechanizmy niszczenia nauki przez funkcjonariuszy partii wyposażonej w jedynie słuszną ideologię; o degenerację pojęcia narodu w publikacjach ideologów nazizmu; wreszcie o degenerację samego narodu deprawowanego nazistowską nauką, kulturą i propagandą.

• To bardzo pouczająca lektura i bezcenne źródło wiedzy o epoce nazizmu.
• Trzeba też pamiętać o jej kontekście polskim.
• Powstała w II połowie lat 60., a obroniona została jako dysertacja doktorska w czerwcu 1968 r.

Był to czas, gdy drętwa i nudna ideologia PZPR nabrała nieoczekiwanej dynamiki, wzbogacona o wątki faszystowskiei antysemickie. Dlatego książkę Stanisława Tyrowicza należy czytać również jako swoistą odpowiedź na ekscesy polskiego komunizmu, przyodzianego w barwę brunatną.