Jak napisać książkę, jednocześnie jej nie pisząc? Stanisław Lem znalazł odważne rozwiązanie, które co prawda nie u wszystkich krytyków znalazło zrozumienie, ale jemu dało możliwość wypowiedzi precyzyjnej i zdecydowanie szybszej w wykonaniu niż powieść.
Jako że pisarz komentarzami zawodowych znawców literatury przejmował się mało, postanowił ograniczyć się do samych recenzji i wstępów fikcyjnych publikacji. W ten sposób powstały Doskonała próżnia, Biblioteka XXI wieku, Prowokacja, a także Wielkość urojona projekty książek przyszłości pokazujące, w którym kierunku według pisarza idą pisarstwo naukowe, literatura czy sztuka w ogóle.
