"Z Nocy i Mowy. Taki jest mój rodowód" - deklarował Marian Pankowski w swojej pierwszej powieści.
Jego twórczość wyrasta z kreacyjnego żywiołu języka, który pozwala się przyjrzeć ciemnym sferom doświadczenia i oddać cielesny wymiar świata. Wyróżnia się olśniewającą frazą, a zarazem prowadzi wysublimowaną grę z tradycją literacką: od Reja i Kochanowskiego, przez romantyków, po Leśmiana i Gombrowicza.
Utwory składające się na niniejszy wybór - Smagła swoboda (1955), Matuga idzie (1959) oraz Granatowy Goździk (1972) - są świadectwem dojrzałości i maestrii pisarza, a także zapowiedzią jego dalszych przygód w prozie. To również swego rodzaju nieformalna "trylogia rodzinna", którą wyznaczają dedykacje dla matki, brata oraz młodszego siebie - "Maniusia, autora lirycznych wierszy".
Pankowski wskazuje w niej źródła mowy własnej: sanockiej, arcypolskiej, światowej. O autorze: Marian Pankowski (1919-2009) - prozaik, dramatopisarz, poeta, historyk literatury, tłumacz.
W latach 1942-1945 był więźniem obozów koncentracyjnych Auschwitz, Gross-Rosen, Nordhausen i Bergen-Belsen. Po wojnie osiadł w Belgii, gdzie ukończył studia i pracował jako wykładowca współczesnej literatury polskiej oraz lektor języka polskiego na Université Libre de Bruxelles.
Rudolfa (1980), Pątników z Macierzyzny (1985), Z Auszwicu do Belsen (2000), W stronę miłości (2001), Bal wdów i wdowców (2006), Niewolę i dolę Adama Poremby (2009). Był dwukrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike (2001, 2002); za Ostatni zlot aniołów otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia (2008).
