Ziemianki. Co panie z dworów łączyło z chłopkami

Postępowe dobrodziejki czy strażniczki patriarchatu? Szkoła w Nałęczowie, działająca w pierwszej połowie XX wieku, wpisuje się w ostatni rozdział historii polskiego ziemiaństwa.

W prowadzonej przez ziemianki placówce nauczano kobiety z różnych klas choć w założeniu przede wszystkim chłopki fachowego prowadzenia gospodarstwa. Marta Strzelecka rozmawia z rodzinami nauczycielek pracujących niegdyś w nałęczowskiej szkole oraz z dziećmi i krewnymi absolwentek, zgłębia archiwa, międzywojenną prasę, prace naukowe i zastanawia się, jak układały się relacje między ziemiankami i chłopkami i jakie znaczenie miały starania pań z dworów, by zbliżyć do siebie włościanki.

Ziemianki opisują, jak rozwijał się system edukacji kobiet w Polsce, jak zmieniało się postrzeganie roli pani domu, osoby wolnej i samodzielnej, oraz jak w ówczesnej rzeczywistości kobiety wspierały się wzajemnie. I jak dużo my, w kolejnych pokoleniach, możemy mieć wspólnego z tamtymi córkami, żonami, partnerkami czy kobietami wybierającymi życie bez mężczyzn.

• Opowieść o dawnych podziałach klasowych i wyboistej drodze do emancypacji.
• Marta Strzelecka autorka wywiadów i tekstów o kulturze, redaktorka.
• Współtworzyła działy kultury w kilku redakcjach prasowych, pracowała w Gazecie Wyborczej i Dzienniku.
• Gazecie Prawnej.
• Prowadziła własną audycję w Programie Drugim Polskiego Radia.
• Współpracuje z Vogue Polska.

• Ziemianki to jej pierwsza książka.
• Książka Marty Strzeleckiej skupia uwagę na ziemiankach.

Miłośniczka długich spacerów, pieszych wycieczek, życia wśród zieleni. Poznajemy ich świat i rolę, jaką odgrywały w życiu chłopek, jak radziły sobie z zadaniami płynącymi z obowiązków, które sobie wyznaczyły i które wymuszał na nich patriarchat: edukatorek, społecznic, przewodniczek ludu, żon wspierających mężów, kobiet prowadzących domy.

Autorka pokazuje, że kobiety próbowały łączyć niemożliwe do połączenia, i zwykle robiły to swoim kosztem. To kolejna niezwykle ważna i ciekawa pozycja ukazująca ogromną siłę kobiet, ich solidarność i wpływ na kształtowanie się społecznego i domowego życia.

• Sylwia Chwedorczuk, autorka książki Kowalska.
• Ta od Dąbrowskiej Postępowe dobrodziejki czy strażniczki patriarchatu?

Autorka pokazuje wielowymiarowy portret ziemianek, które zakładają szkoły i organizują kursy dla kobiet, ale mają do emancypacji podejście pełne kompromisów. Same uwikłane w sieć społecznych oczekiwań, kaganek oświaty traktują często jak narzędzie do utrwalania panujących norm.

• Karolina Dzimira-Zarzycka, autorka książki Samotnica.
• Dwa życia Marii Dulębianki Strzelecka pokazuje ważny moment w historii polski z perspektywy kobiet.
• Tego dzieci powinny się uczyć w szkołach.

Wydaje się, że wiele bohaterek tej książki chciałoby powtórzyć słowa powieści Giuseppego Tomasiego di Lampedusy: Jeśli chcemy, by wszystko pozostało tak, jak jest, wszystko się musi zmienić. Bohaterki Ziemianek były aktywne i działały społecznie, a walcząc o swoje prawa, potrafiły się zjednoczyć ponad podziałami politycznymi.

• Anna Jadowska, reżyserka i scenarzystka

Szkoła w Nałęczowie jest tego świetnym przykładem: kolektywny wysiłek przedwojennych kobiet zaowocował stworzeniem miejsca, którego idea wyprzedzała swoje czasy.