Stanisław Trembecki Zofiówka ISBN 978-83-288-6681-2 Wstęp Poezja opisowa na pierwszą uwagę zdaje się być łatwiejszą od innych rodzajów, bo główną część dzieła, rzecz jego, samo nastręcza przyrodzenie, zostawując tylko talentowi poetyckiemu rozkład przedmiotu i stosowne wydanie. Ale ta łatwość jest tylko pozorną, bo rzeczywiście niełatwe do zwalczenia spotykają się trudności.
Opisując na przykład przedmioty powszedne, każdemu znajome, jakiejże potrzeba sztuki, aby... 12 grudnia 1812 roku w Tulczynie (dziś w Ukrainie) Najważniejsze utwory: Zofiówka (Sofijówka, 1806), Powązki (1776) Polanka, czyli Poema wiejskie (1779), Bajki niektóre Ezopa w guście de La Fontaine ile możności tłomaczone (1776) Poeta polski okresu oświecenia, tworzący w stylu klasycyzmu; dworzanin, a następnie sekretarz i szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (przeszedł na stronę króla podczas konfederacji barskiej i do końca pozostał mu wierny), autor poematów, bajkopisarz, dramatopisarz, tłumacz i historyk.
Używał wielu pseudonimów, kryptonimów i allonimów, nie traktując swej twórczości jako profesji; istnieje także inna pisownia nazwiska autora: Trębecki. Najbardziej znanym spośród jego utworów jest poemat opisowo-filozoficzny Zofiówka (początkowo: Sofiówka) napisany ku czci Zofii Potockiej, dla której mąż, Szczęsny Potocki, stworzył ogromny park krajobrazowy w duchu romantycznym w posiadłości rodowej pod Humaniem.
Dzięki tej pracy Trembecki mógł spędzić ostatnie lata życia w ukraińskiej posiadłości magnata w Tulczynie, gdzie został pochowany. Z innych ważniejszych utworów pióra Trembeckiego należy wymienić: idyllę Powązki, będącą opisem podwarszawskiej rezydencji księżnej Izabeli Czartoryskiej; poemat Polanka, czyli Poema wiejskie na cześć nowoczesnych reform przeprowadzonych przez księcia Stanisława Poniatowskiego (w swoim majątku przeprowadził on m.in.
zniesienie pańszczyzny); ody (Oda nie do druku, Oda na ruinę zakonu jezuitów, Do moich Współziomków); a także bajki narracyjne, często będące swobodnymi przeróbkami utworów La Fontainea, który z kolei czerpał koncepty i fabuły z bajek Ezopa (m.in. Koń i wilk, Wilk i baranek, Myszka, kot i kogut).
Był przedstawicielem oświecenia w duchu europejskim, deistą, antyklerykałem i zwolennikiem libertynizmu o zabarwieniu wolteriańskim; zajmował się badaniami nad początkami Słowiańszczyzny. W jej zbiorach znajduje się kilka tysięcy utworów, w tym wiele lektur szkolnych zalecanych do użytku przez MEN, które trafiły już do domeny publicznej.
