Kompetencje społeczne, inteligencja emocjonalna i zdrowie psychiczne studentów - kandydatów na nauczycieli wychowania fizycznego

Monografia ma charakter studium właściwości psychicznych istotnych w zawodzie nauczyciela wychowania fizycznego. Za takie uznano kompetencje społeczne, inteligencję emocjonalną oraz kondycję psychiczną.

• Celem badania było: 1.

• ustalenie ich zróżnicowania ze względu na płeć oraz kierunek studiów, 3.
• poznanie osobowościowych uwarunkowań tych właściwości psychicznych i relacji między nimi.

określenie poziomu kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej oraz kondycji psychicznej studentów Wydziału Wychowania Fizycznego Akademii Wy-chowania Józefa Piłsudskiego w Warszawie, 2. Przedmiotem zainteresowania były też zmiany zachodzące w kompetencjach społecznych, inteligencji emocjonalnej oraz zdrowiu psychicznym studentów po roku studiowania, a także zmiany pod wpływem celowych oddziaływań psychologicznych w postaci warsztatów psychologicznych.

• Badaniami objęto trzy grupy studentów.
• Pierwszą grupę stanowili studenci wychowania fizycznego (wf) badani jednokrotnie w latach 2011-2014.

W pracy podjęto próbę stworzenia modelu zawodowego współczesnego nauczyciela wychowania fizycznego w percepcji studentów. Zostali oni porównani pod względem kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej ze studentami innych kierunków studiów.

• Drugą grupę stanowili studenci wf, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/16.
• W tej grupie badanie kompetencji społecznych, inteligencji emocjonalnej i kondycji psychicznej powtórzono po roku.
• Trzecią grupę stanowili studenci wf uczestniczący w warsztatach psy-chologicznych badani w 2016-2017 roku.

W pierwszej grupie zbadano ogółem 987 osób, studentów pierwszego roku i pierwszego stopnia: wydziału wychowania fizycznego, studentów turystyki i rekreacji, dziennikarstwa i transportu, w tym 537 mężczyzn i 450 kobiet w wieku 18-26 lat. Drugą grupę stanowiła młodzież akademicka studiująca na pierwszym roku studiów licencjackich wychowania fizycznego w czerwcu 2016 roku, a następnie powtórzono badania po roku, czyli w czerwcu 2017.

• W badaniach w pierwszej turze wzięły udział 184 osoby, w tym 122 mężczyzn i 62 kobiety w wieku 17-25 lat.
• W powtórzonych po roku badaniach uczestniczyły 132 osoby, w tym 49 stu-dentek i 83 studentów.
• Grupę uczestników warsztatów tworzyły 33 osoby, w tym 18 kobiet oraz 15 mężczyzn w wieku 19-35 lat.
• Zajęcia warsztatowe przeprowadzono w dwóch grupach różniących się pod względem wieku i poziomu studiów.
• Zajęcia warsztatowe przeprowadzono w latach 2016-2017.

• Matczak, Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej INTE N.S.
• Schutte, J.M.
• Malouffa, L.E.
• Hall, D.J.
• Haggerty`ego, J.T.
• Cooper, C.J.
• Goldena, L.
• Dornheim w polskiej adaptacji A.Ciechanowicz, A.
• Jaworowskiej, A.
• Matczak oraz Kwestionariusz Ogólnego Stanu Zdrowia GHQ-28 Goldberga w polskiej adaptacji Z.
• Makowskiej i D.
• Merecz, a także Inwentarz osobowości NEO-FFI P.T.
• Costy, R.R.
• McCrae polskiej adaptacji B.
• Zawadzkiego, J.
• Strelau, P.
• Szczepaniaka, M.
• Śliwińskiej, Wielowymiarowy Kwestionariusz Samooceny MSEI E.
• J.
• O'Briena i S.
• Epsteina w adaptacji D.
• Fecenec.

W badaniach zastosowano następujące standardowe kwestionariusze psychologiczne: Kwestionariusz Kompetencji Społecznych KKS A. Posłużono się także autorską ankietą zawierającą pytania dotyczące przyszłych planów zawodowych, doświadczenia w pracy z klientem oraz modelu zawodowego nauczyciela wychowania fizycznego.

• Pierwszy blok analiz empirycznych odsłania profile kompetencji studentów i studentek.

Kandydaci na nauczycieli wychowania fizycznego podejmujący studia w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie są zróżnicowani pod względem badanych właściwości. Jednak w grupie mężczyzn przeważają osoby o wynikach wysokich w za-kresie kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej.

• Wśród studentek obserwujemy w przewadze wyniki niskie i przeciętne.
• Obie płcie odznaczają się dobrą kondycją psychiczną.

Wyniki badań potwierdzają, że kompetencje społeczne i inteligencja emocjonalna stanowią czynniki naturalnej selekcji do podejmowanych studiów. Pra-ca nauczyciela wychowania fizycznego i specjalisty w zakresie turystki i rekreacji wymaga rozwiniętych kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej.

• Płeć różnicowała kompetencje psychiczne i inteligencję emocjonalną, wyższe wyniki zanotowano u mężczyzn.
• Studentki znamiennie częściej niż studenci uskarżały się na dolegliwości związane z psychicznym funkcjonowaniem.

Aktywność fizyczna nie różnicowała nasilenia kompetencji społecznych, inteligencji emocjonalnej i kondycji psychicznej przyszłych nauczycieli wychowania fizycznego. Młodsi, pierwszoroczni studenci odznaczali się wyższą inteligencją emocjonalną niż młodzież akademicka podejmująca studia na początku XXI wieku (2016 versus 2011; 2013 versus 2011).

• Ustalono predyktory kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej.

Większych kompetencji społecznych w sytuacji ekspozycji możemy oczekiwać u studentów mniej neurotycznych i bardziej otwartych na nowe doświadczenia. Natomiast dużej inteligencji emocjonalnej możemy oczekiwać u studentów otwartych na nowe doświadczenia, o dużych kompetencjach w sytuacji ekspozycji i o wysokiej samoocenie.

• Ustalono także związki pomiędzy zdrowiem psychicznym, kompetencjami społecznymi i inteligencją emocjonalną.
• Dotyczą one jednak tylko niektórych ba-danych wymiarów, a ich siła nie jest duża.
• Im mniejsze kompetencje społeczne i inteligencja emocjonalna tym większe nasilenie zaburzeń funkcjonowania.

• Częściowo poprawie uległa kondycja psychiczna badanych osób.

Badania longitudinalne (porównanie wyników pomiaru na pierwszym i drugim roku studiów) pozwoliły dostrzec wagę naturalnego treningu społecznego w kształtowaniu kompetencji społecznych, inteligencji emocjonalnej i troski o zdrowie psychiczne młodzieży. Jeśli zaś chodzi o inteligencję emocjonalną to wyniki badań sugerują raczej konieczność celowego oddziaływania w zakresie oczekiwanych zmian.

• Kompetencje społeczne zmieniły się na korzyść u badanych osób, jednak nie wszystkie ich wymiary.
• Inteligencja emocjonalna mierzona przy użyciu narzędzia INTE nie uległa zmianie.

Warsztaty psychologiczne stanowiły narzędzie interwencji w kierunku polepszania zarówno kompetencji społecznych i inteligencji emocjonalnej jak i pod-noszenia kondycji psychicznej. W wyniku uczestnictwa w warsztatach psychologicznych ,,Komunikacja w świetle przeżywanych uczuć i emocji, Przebaczenie, O potrzebie miłości" zaobserwowano także pewne korzystne zmiany w zdrowiu psychicznym młodzieży.

• Doświadczenie pracy z klientem różnicowało niektóre badane zmienne tj.
• kompetencje społeczne w sytuacji ekspozycji społecznej oraz w wymiarze codziennego funkcjonowania.
• Korzystniej wypadały osoby posiadające doświadczenie w pracy z klientem.

Nie dostrzeżono natomiast różnic w zakresie kompetencji społecznych między tymi studentami, którzy planują pracę w zawodzie nauczyciela lub trenera, a tymi, którzy nie są w tej kwestii zdecydowani lub mają inne plany zawodowe. Studenci deklarujący chęć pracy w zawodzie trenera cechowali się większą inteligencją emocjonalną od swoich rówieśników.

• Ostatni wątek pracy dotyczy modelu nauczyciela wychowania fizycznego.

Zdrowie psychiczne chętnych do bycia nauczycielami było zdecydowanie lepsze od studentów, którzy nie widzieli swojej przyszłości jako nauczyciele wychowania fizycznego. W percepcji badanych studentów nauczyciele wychowania fizycznego powinni ce-chować się takimi właściwościami jak: odpowiedzialność, przyjaźń, pomaganie, cierpliwość, współpraca, pewność siebie, wytrwałość, trzeźwe myślenie, sumienność.

• Model zawodowy nauczyciela wychowania fizycznego to model społeczny.