450 lat temu, w 1569 r., aktem unii lubelskiej powołano do życia Rzeczpospolitą Obojga Narodów, państwo tworzone przez Koronę Polską i Wielkie Księstwo Litewskie złączone osobą króla i instytucją sejmu walnego. Unia lubelska była zwieńczeniem rozpisanego na blisko dwa stulecia układania się Polski i Litwy.
O powstaniu zaś Rzeczpospolitej Obojga Narodów w kształcie, jaki znamy od 1569 r., zdecydowały głównie dwa czynniki: prawa polityczne szlachty i wymieranie dwóch dynastii - Andegawenów i Jagiellonów. Chcielibyśmy z tej okazji przypomnieć Czytelnikom główny zrąb "Pomocnika Historycznego" poświęconego dziejom polsko-litewskiej rzeczy wspólnej.
rocznicę zdobycia przez polsko-litewskie wojska Smoleńska, gdy moskiewski car ukorzył się przed królem Rzeczpospolitej; w owym 1611 r. Za następne trochę ponad 180 lat to środkowoeuropejskie mocarstwo, ojczyzna wielu narodów, kultur i religii, padnie pod ciosami tej samej Moskwy, już imperialnej, sprzymierzonej z Hohenzollernami i Habsburgami.
Nie zdążyło ono na dobre zaistnieć w nowej postaci, gdyż po 14 miesiącach i 3 tygodniach obowiązywania konstytucja została obalona przez konfederację targowicką. Opowiadamy w tym "Pomocniku", jak doszło do zawarcia unii lubelskiej i o 222 latach istnienia Rzeczpospolitej Obojga Narodów - tego fenomenu w ówczesnej Europie, dręczonej wojnami religijnymi, zaciskanej obręczą absolutyzmu.
O republice szlacheckiej, jej złotej wolności, fenomenie sarmatyzmu, tolerancyjności, ale i o przyczynach upadku.
