Współcześnie przyjmuje się, że prawo do odwołania, jako jedna z podstaw państwa prawnego, nie może być nadmiernie krępowane. Instytucja zakazu zmiany na niekorzyść należy zatem do podstawowych gwarancji procesowych w każdym postępowaniu przed organami państwa.
W postępowaniu administracyjnym tworzy swobodę w realizowaniu przyznanego prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji. Oznacza to między innymi, że regulacja prawna odwołania powinna być tak skonstruowana, aby nie powodować u strony z niego korzystającej obawy przed pogorszeniem sytuacji, która została ukształtowana w treści decyzji pierwszoinstancyjnej.
Podnosi się niekiedy, że obowiązywanie zakazu zmiany na niekorzyść może ograniczać realizację prawa materialnego i doprowadzić do sanowania w ten sposób naruszeń prawa przez organ odwoławczy. Jednak już sama swoboda wnoszenia środków prawnych przez strony postępowania często stymuluje właściwą realizację prawa materialnego, co rodzi konsekwencje w postaci inicjowania również takich postępowań odwoławczych, które prowadzą do kontroli nieprawidłowych decyzji.
7 i 77 k.p.a.) nie powinno następować za wszelką cenę – także jako następstwo naruszenia praw strony w postępowaniu, w tym konstytucyjnie zagwarantowanego uprawnienia do wniesienia środka prawnego.
